Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

आपद्धर्मे राज्ञः नीतिः — Bharadvāja’s Counsel on Crisis-Statecraft (Śānti Parva 138)

अन्रैव चेदमव्यग्र॑ शृणुष्वाख्यानमुत्तमम्‌ । दीर्घसूत्रमुपाश्रित्य कार्याकार्यविनिश्चये,कर्तव्य और अकर्तव्यका निश्चय करनेमें जो दीर्घसूत्री होता है, उसको लेकर मैं एक सुन्दर उपाख्यान सुना रहा हूँ। तुम स्वस्थचित्त होकर सुनो

anṛaiva cedam avyagraṁ śṛṇuṣvākhyānam uttamam | dīrghasūtram upāśritya kāryākārya-viniścaye ||

Bhīṣma bersabda: “Jika engkau benar-benar menumpukan perhatian dan tidak gelisah, dengarkanlah kisah yang mulia ini. Berkenaan dengan si dīrghasūtrī—orang yang melengah-lengahkan keputusan tentang apa yang patut dilakukan dan apa yang tidak patut—aku akan menyampaikan sebuah hikayat perumpamaan yang indah. Dengarkanlah dengan hati yang teguh.”

{'avyagram''unagitated, undistracted, composed', 'śṛṇuṣva': 'listen (imperative, 2nd person singular)', 'ākhyānam': 'narrative, tale, illustrative story', 'uttamam': 'excellent, best, noble', 'dīrghasūtram': 'one who is slow to act
{'avyagram':
‘long-threaded’ in execution', 'upāśritya''having taken as a basis
‘long-threaded’ in execution', 'upāśritya':
relying upon', 'kārya''what should be done
relying upon', 'kārya':
proper action', 'akārya''what should not be done
proper action', 'akārya':
improper/forbidden action', 'viniścaya''determination, decisive judgment, ascertainment', 'ced': 'if', 'idam': 'this'}
improper/forbidden action', 'viniścaya':

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma

Educational Q&A

One should cultivate clarity and promptness in discerning duty (kārya) versus what is not duty (akārya). Procrastination in ethical decision-making leads to error and missed right action; steadiness of mind is required to learn and apply dharma.

Bhīṣma introduces an instructive tale (ākhyāna) to illustrate the fault of being dīrghasūtra—delaying action—especially when judging what should or should not be done. He asks the listener to hear it with an undistracted, composed mind.