Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Bala and Dharma in Kṣatriya Governance (बल-धर्म सम्बन्धः)

अनुरुक्तेन चेष्टेन हृष्टन जगतीपति: । अल्पेनापि हि सैन्येन महीं जयति भूमिप:,यदि सेना स्वामीके प्रति अनुराग रखनेवाली, प्रिय और हृष्ट-पुष्ट हो तो उस थोड़ी-सी सेनाके द्वारा भी राजा पृथ्वीपर विजय पा सकता है

anuruktena ceṣṭena hṛṣṭo jagatīpatiḥ | alpenāpi hi sainyena mahīṃ jayati bhūmipaḥ, yadi senā svāmike prati anurāga rakhanevālī, priya aur hṛṣṭa-puṣṭa ho to us thoṛī-sī senā ke dvārā bhī rājā pṛthvī par vijaya pā sakatā hai |

Bhishma berkata: Apabila tuan negeri berkenan kerana tingkah laku yang setia, maka walaupun dengan tentera yang kecil, seorang raja dapat menakluk bumi—asal tentera itu penuh kasih, berbakti kepada tuannya, serta ceria, sihat dan cukup makan.

अनुरुक्तेनby (what is) agreeable/pleasing
अनुरुक्तेन:
Karana
TypeAdjective
Rootअनुरुक्त
FormNeuter, Instrumental, Singular
चेष्टेनby effort/endeavor
चेष्टेन:
Karana
TypeNoun
Rootचेष्ट
FormNeuter, Instrumental, Singular
हृष्टःdelighted, pleased
हृष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootहृष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
नृपतिःthe king
नृपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootनृपति
FormMasculine, Nominative, Singular
जगतीपतिःlord of the earth
जगतीपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootजगतीपति
FormMasculine, Nominative, Singular
अल्पेनby a small (amount)
अल्पेन:
Karana
TypeAdjective
Rootअल्प
FormNeuter, Instrumental, Singular
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
सैन्येनby an army
सैन्येन:
Karana
TypeNoun
Rootसैन्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
महीम्the earth
महीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमही
FormFeminine, Accusative, Singular
जयतिconquers
जयति:
TypeVerb
Rootजि
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
भूमिपःthe king
भूमिपः:
Karta
TypeNoun
Rootभूमिप
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
K
king (bhūmipa)
S
sovereign (jagatīpati)
A
army (sainya/senā)
E
earth (mahī)