Shloka 30

जिह्नौरुपायैर्बहुभिर्न ते लज्जा न ते घृणा । “सरलतासे धर्मानुकूल युद्ध करनेवाले सहस्रों भूमिपालोंको बहुत-से कुटिल उपायोंद्वारा मरवाकर न तुम्हें लज्जा आती है और न इस बुरे कर्मसे घृणा ही होती है ।। अहन्यहनि शूराणां कुर्वाण: कदनं महत्‌

jihnair upāyair bahubhir na te lajjā na te ghṛṇā | saralatāse dharmānukūla yuddha karanevāle sahasrāṇāṁ bhūmipālān bahu-śe kuṭila upāyadvārā maravākar na tvaṁ lajjāṁ yāsi na ca asya bure karmasya ghṛṇā bhavati || ahany ahani śūrāṇāṁ kurvāṇaḥ kadanaṁ mahat |

Sanjaya berkata: “Tidakkah engkau merasa malu, tidakkah engkau merasa jijik? Dengan banyak helah yang licik engkau telah menyebabkan ribuan raja—yang berperang secara lurus menurut dharma—terbunuh; namun engkau tidak malu, dan tidak pula gentar terhadap perbuatan jahat ini. Hari demi hari engkau terus melakukan pembantaian besar terhadap para pahlawan.”

जिह्नैःby crooked (means)
जिह्नैः:
Karana
TypeAdjective
Rootजिह्न
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
उपायैःby means/stratagems
उपायैः:
Karana
TypeNoun
Rootउपाय
FormMasculine, Instrumental, Plural
बहुभिःmany
बहुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
तेof you/your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
लज्जाshame
लज्जा:
Karta
TypeNoun
Rootलज्जा
FormFeminine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
तेof you/your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
घृणाdisgust/aversion
घृणा:
Karta
TypeNoun
Rootघृणा
FormFeminine, Nominative, Singular
अहन्यहनिday after day
अहन्यहनि:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअहन् + अहन्
शूराणाम्of heroes/warriors
शूराणाम्:
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Genitive, Plural
कुर्वाणःdoing, causing
कुर्वाणः:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
कदनम्slaughter, destruction
कदनम्:
Karma
TypeNoun
Rootकदन
FormNeuter, Accusative, Singular
महत्great
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
bhūmipālas (kings)
Ś
śūras (heroes/warriors)

Educational Q&A

The verse condemns victory pursued through deceitful stratagems that violate dharma. It frames ethical warfare as requiring straightforward conduct and moral restraint, and it criticizes the absence of shame (lajjā) and moral revulsion (ghṛṇā) when one causes the death of dharma-abiding warriors.

Sañjaya, narrating the war events, delivers a sharp moral rebuke: he points out that many kings who fought in a straightforward, dharma-aligned manner have been destroyed through crooked means, and he highlights the ongoing, day-by-day mass slaughter of heroes.