Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Śalya’s Consecration as Senāpati and Kṛṣṇa’s Counsel to Yudhiṣṭhira (शल्यस्य सेनापत्यभिषेकः)

गुरुपुत्रो5द्य सर्वेषामस्माकं परमा गति: । भवांस्तस्मान्नियोगात्ते को<स्तु सेनापतिर्मम,“ब्रह्मन्‌! तुम हमारे गुरुपुत्र हो और इस समय तुम्हीं हमारे सबसे बड़े सहारे हो। अतः मैं तुम्हारी आज्ञासे सेनापतिका निर्वाचन करना चाहता हूँ। बताओ, अब कौन मेरा सेनापति हो, जिसे आगे रखकर हम सब लोग एक साथ हो युद्धमें पाण्डवोंपर विजय प्राप्त करें?”

sañjaya uvāca | guruputro 'dya sarveṣām asmākaṁ paramā gatiḥ | bhavāṁs tasmān niyogāt te ko 'stu senāpatir mama ||

Sañjaya berkata: “Wahai putera guru kami, pada hari ini engkaulah tempat bergantung yang tertinggi bagi kami semua. Maka, menurut arahanmu, aku ingin melantik seorang panglima tertinggi. Katakanlah—siapakah kini patut menjadi jeneral aku, diletakkan di hadapan, supaya kami semua dapat bersatu dalam perang dan meraih kemenangan atas kaum Pāṇḍava?”

गुरुपुत्रःthe teacher's son
गुरुपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootगुरुपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
अस्माकम्of us/our
अस्माकम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Plural
परमाsupreme/highest
परमा:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम
FormFeminine, Nominative, Singular
गतिःrefuge/support/recourse
गतिः:
Karta
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Nominative, Singular
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (तद्)
नियोगात्from (your) command/appointment
नियोगात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनियोग
FormMasculine, Ablative, Singular
तेof you/your
ते:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
कःwho?
कः:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुindeed/but/then
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
सेनापतिःcommander-in-chief
सेनापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootसेनापति
FormMasculine, Nominative, Singular
ममmy/of me
मम:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
ब्रह्मन्O Brahmin!
ब्रह्मन्:
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
G
guruputra (son of the preceptor)
S
senāpati (commander-in-chief)
P
Pāṇḍavas

Educational Q&A

In a crisis of war, authority and responsibility must be clearly vested: the king seeks a legitimate appointment of leadership under respected guidance, emphasizing disciplined command rather than impulsive action.

Sañjaya reports a moment where the Kaurava side, needing direction, addresses the preceptor’s son as their chief support and asks him to indicate who should be appointed commander-in-chief to lead them against the Pāṇḍavas.