Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Gadāyuddhe Kṛṣṇopadeśaḥ (Kṛṣṇa’s Counsel in the Mace-Duel) — Śalya-parva 57

परस्परं समासाद्य दंष्टा भ्यां द्विरदौ यथा । अशोभेतां महाराज शोणितेन परिप्लुतो,महाराज! जैसे दो हाथी अपने दाँतोंसे परस्पर प्रहार करके लहूलुहान हो जाते हैं, उसी प्रकार वे दोनों एक-दूसरेपर चोट करके खूनसे भीगकर शोभा पाने लगे

parasparaṁ samāsādya daṁṣṭrābhyāṁ dviradau yathā | aśobhetāṁ mahārāja śoṇitena pariplutau ||

Sañjaya berkata: “Wahai Raja, setelah saling mendekat, mereka tampak bersinar seperti dua ekor gajah yang bertembung dengan gading—kedua-duanya bermandikan darah.” Gambaran ini menegaskan simetri kejam pertempuran: keberanian dan ketahanan dipamerkan, namun ‘keindahan’ itu tidak terpisah daripada harga moral luka yang saling ditimpakan dalam perang.

परस्परम्mutually, each other
परस्परम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर
FormAvyaya (adverbial)
समासाद्यhaving approached/encountered
समासाद्य:
Kriya-vishesana
TypeVerb
Rootसम् + आ + सद्
FormAbsolutive (क्त्वान्त), indeclinable; from √सद् with upasargas सम्+आ
दंष्टाभ्याम्with (their) tusks
दंष्टाभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootदंष्ट्रा
FormFeminine, Instrumental, Dual
द्विरदौtwo elephants
द्विरदौ:
Karta
TypeNoun
Rootद्विरद
FormMasculine, Nominative, Dual
यथाas, just as
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
FormAvyaya (comparative)
अशोभेताम्they shone/appeared splendid
अशोभेताम्:
Kriya
TypeVerb
Rootशुभ्
FormImperfect (लङ्), Parasmaipada, 3rd person, Dual
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
शोणितेनwith blood
शोणितेन:
Karana
TypeNoun
Rootशोणित
FormNeuter, Instrumental, Singular
परिप्लुतौflooded/soaked (all over)
परिप्लुतौ:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि + प्लु
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative, Dual

संजय उवाच

S
Sañjaya
M
Mahārāja (Dhṛtarāṣṭra, as addressee)
T
two elephants (simile)
T
tusks
B
blood