Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

कार्त्तिकेयाभिषेकः — Consecration of Kārttikeya and the Enumeration of His Retinue

व्याप्रसिंहर्क्षदना विडालमकरानना: । वृषदंशमुखाश्नान्ये गजोष्ट्रवदनास्तथा,उनमेंसे किन्हींके मुँह बाघ और सिंहके समान थे तो किन्हींके रीछ, बिल्‍ली और मगरके समान। कितनोंके मुख वनबिलावोंके तुल्य थे। कितने ही हाथी, ऊँट और उल्लूके समान मुखवाले थे। बहुत-से गीधों और गीदड़ोंके समान दिखायी देते थे। किन्हीं-किन्हींके मुख क्रौंच पक्षी, कबूतर और रंकु मृगके समान थे

vyāghra-siṁharkṣa-danā viḍāla-makarānanāḥ | vṛṣa-daṁśa-mukhāś cānye gajōṣṭra-vadanās tathā ||

Vaiśampāyana berkata: Antara mereka, ada yang bergigi seperti harimau, singa dan beruang; ada yang berwajah seperti kucing dan buaya. Yang lain bermulut seperti kucing hutan; dan ada pula yang berwajah seperti gajah dan unta. Demikianlah bala yang menggerunkan itu menampakkan diri dalam pelbagai rupa binatang yang menakutkan.

व्याघ्र-सिंह-ऋक्ष-दनाःthose whose teeth are like tiger, lion, and bear
व्याघ्र-सिंह-ऋक्ष-दनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootव्याघ्र + सिंह + ऋक्ष + दन्त
FormMasculine, Nominative, Plural
विडाल-मकर-आननाःthose whose faces are like a cat and a crocodile
विडाल-मकर-आननाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविडाल + मकर + आनन
FormMasculine, Nominative, Plural
वृष-दंश-मुखाःthose with bull-like biting mouths (tusks/teeth)
वृष-दंश-मुखाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवृष + दंश + मुख
FormMasculine, Nominative, Plural
अन्येothers
अन्ये:
Karta
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Plural
गज-उष्ट्र-वदनाःthose with faces like elephant and camel
गज-उष्ट्र-वदनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootगज + उष्ट्र + वदन
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाand so; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
T
tiger (vyāghra)
L
lion (siṁha)
B
bear (ṛkṣa)
C
cat (viḍāla)
C
crocodile/makara (makara)
B
bull (vṛṣa)
E
elephant (gaja)
C
camel (uṣṭra)

Educational Q&A

The verse underscores how war deforms perception and morality: the battlefield becomes a realm of fearsome, bestial imagery, suggesting the rise of adharma and the psychological terror that accompanies mass violence.

Vaiśampāyana describes a dreadful host (or terrifying apparitions) seen in the war context, portraying them with animal-like teeth and faces—tiger, lion, bear, cat, crocodile, bull, elephant, and camel—intensifying the ominous atmosphere of the Shalya Parva battle scenes.