Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Sarasvatī-Śāpavimokṣa, Rākṣasa-Mokṣa, and Aruṇā-Tīrtha

Indra–Namuci Expiation

विश्वामित्रकी बात सुनकर और उनकी पापपूर्ण चेष्टा जानकर वसिष्ठके भूतलपर विख्यात अनुपम प्रभावको जानती हुई उस नदीने उनके पास जाकर बुद्धिमान विश्वामित्रने जो कुछ कहा था, वह सब उनसे कह सुनाया ।। उभयो: शापयोर्भीता वेपमाना पुन: पुन: । चिन्तयित्वा महाशापमृषिवित्रासिता भृूशम्‌,वह दोनोंके शापसे भयभीत हो बारंबार काँप रही थी। महान्‌ शापका चिन्तन करके विश्वामित्र ऋषिके डरसे बहुत डर गयी थी

ubhayōḥ śāpayor bhītā vepamānā punaḥ punaḥ | cintayitvā mahāśāpam ṛṣi-vitrāsitā bhṛśam ||

Vaiśampāyana berkata: Setelah mendengar kata-kata Viśvāmitra dan mengetahui usaha berdosanya, serta memahami kemasyhuran kuasa Vasiṣṭha yang tiada bandingan di muka bumi, sungai itu pun mendekatinya lalu menyampaikan kepada Vasiṣṭha segala yang telah dikatakan oleh Viśvāmitra yang bijaksana. Takut akan dua sumpahan, dia menggigil berulang-ulang; merenungi kedahsyatan sumpahan besar itu, dia menjadi amat gentar akan murka resi Viśvāmitra.

उभयोःof both
उभयोः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootउभ
Form—, Genitive, Dual
शापयोःof the two curses
शापयोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशाप
FormMasculine, Genitive, Dual
भीताfrightened
भीता:
Karta
TypeAdjective
Rootभी (धातु) → भीत (क्त)
FormFeminine, Nominative, Singular
वेपमानाtrembling
वेपमाना:
Karta
TypeVerb
Rootवेप् (धातु) → वेपमान (शतृ)
FormFeminine, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
चिन्तयित्वाhaving reflected upon
चिन्तयित्वा:
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु) → चिन्तयित्वा (क्त्वा)
FormAbsolutive (Gerund, ktvā)
महाशापम्the great curse
महाशापम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहाशाप
FormMasculine, Accusative, Singular
ऋषिof the sage
ऋषि:
Apadana
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Genitive, Singular
वित्रासिताterrified
वित्रासिता:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रस् (धातु) → वि-त्रासित (क्त)
FormFeminine, Nominative, Singular
भृशम्exceedingly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
Viśvāmitra
V
Vasiṣṭha
T
the river (nadī)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical weight of ascetic power: curses are not merely supernatural threats but moral forces with consequences. Fear arises when one is entangled in adharma or caught between competing authorities, urging discernment and restraint.

A river, having become involved in the conflict between the sages Viśvāmitra and Vasiṣṭha, is terrified by the prospect of being cursed by either side. She repeatedly trembles, contemplating the severity of the curse and the sage’s anger.