Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

Dvaipāyana-hrade Duryodhanasya Māyā — Yudhiṣṭhirasya Dharmoktiḥ (Śalya-parva, Adhyāya 30)

सिंहनादांस्ततकश्षक्रुः क्ष्वेडाश्न भरतर्षभ । त्वरिता: क्षत्रिया राजन्‌ जम्मुर्देपायनं हृदम्‌,भरतभूषण नरेश! वे सभी क्षत्रिय सिंहनाद एवं गर्जना करने लगे तथा तुरंत ही द्वैपायन नामक सरोवरके पास जा पहुँचे

saf1jaya uv01ca |

si43han01d0141s tatak63u25 k63ve0d0125n bharatar63abha |

tvarit0125 k63atriy01 r01jan jagmur dvaip01yana43 hradam ||

Sanjaya berkata: “Wahai permata kaum Bharata, mereka melaungkan ngauman singa dan pekik perang yang nyaring. Lalu dengan segera, wahai Raja, para kshatriya itu pun tiba di tasik yang bernama Dvaipayana.”

सिंहनादान्lion-roars
सिंहनादान्:
Karma
TypeNoun
Rootसिंहनाद
FormMasculine, Accusative, Plural
ततःthen
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
चक्रुःthey made/uttered
चक्रुः:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
क्ष्वेडान्shouts/war-cries
क्ष्वेडान्:
Karma
TypeNoun
Rootक्ष्वेड
FormMasculine, Accusative, Plural
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
त्वरिताःhastened/quick
त्वरिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्वरित
FormMasculine, Nominative, Plural
क्षत्रियाःKshatriyas/warriors
क्षत्रियाः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Nominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
जग्मुःthey went
जग्मुः:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
द्वैपायनम्to (the place called) Dvaipāyana
द्वैपायनम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वैपायन
FormMasculine, Accusative, Singular
ह्रदम्lake/pond
ह्रदम्:
Karma
TypeNoun
Rootह्रद
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Saf1jaya
D
Dh5tar01636dra (implied by address r01jan/bharatar63abha)
K
K63atriyas (warriors)
D
Dvaip01yana-hrada (lake named Dvaip01yana)

Educational Q&A

The verse highlights kshatriya-dharma in its outward form: courage and resolve are expressed through collective battle-cries and swift action. Ethically, it portrays how warriors publicly affirm readiness and solidarity before moving toward the next decisive location.

Sanjaya reports that the assembled warriors raise lion-like roars and loud cries, then quickly proceed to a nearby lake known as Dvaipayana-hrada, indicating a rapid transition to the next phase of the campaign.