Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

भीमसेनस्य कौरवसुतवधः तथा श्रुतर्वावधः

Slaying of Kaurava princes and the fall of Śrutarvā

कृपश्च कृतवर्मा च प्रययौ यत्र सौबल: । रथानीकं परित्यज्य शूरा: सुदृढ्धन्विन:

kṛpaś ca kṛtavarmā ca prayayau yatra saubalaḥ | rathānīkaṃ parityajya śūrāḥ sudṛḍha-dhanvinaḥ ||

Sañjaya berkata: Kṛpa dan Kṛtavarmā—para wira pemanah dengan busur yang tidak melentur—meninggalkan bahagian kereta perang lalu pergi ke tempat Saubala (Śakuni) berada. Dalam arus pertempuran, gerakan ini menandakan suatu pengunduran taktikal daripada satu formasi untuk berkumpul semula dengan pemimpin utama—didorong oleh keperluan perang, bukan demi kemasyhuran peribadi—mencerminkan pragmatisme suram yang kian menguasai tingkah laku pada penghujung perang.

कृपःKripa
कृपः:
Karta
TypeNoun
Rootकृप
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कृतवर्माKritavarman
कृतवर्मा:
Karta
TypeNoun
Rootकृतवर्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
प्रययौwent
प्रययौ:
TypeVerb
Rootया
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Singular, Parasmaipada
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
सौबलःSaubala (Shakuni)
सौबलः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसौबल
FormMasculine, Nominative, Singular
रथानीकम्the chariot-division (chariot corps)
रथानीकम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथानीक
FormNeuter, Accusative, Singular
परित्यज्यhaving abandoned
परित्यज्य:
TypeVerb
Rootत्यज्
FormAbsolutive (Gerund), Active
शूराःheroes
शूराः:
Karta
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Plural
सुदृढधन्विनःvery firm-bowed / strong archers
सुदृढधन्विनः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुदृढधन्विन्
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kṛpa (Kṛpācārya)
K
Kṛtavarmā
S
Saubala (Śakuni)
R
rathānīka (chariot-division)

Educational Q&A

The verse highlights the battlefield ethic of subordinating personal display to collective necessity: seasoned warriors may abandon a formation to regroup with a crucial leader, showing that in war, survival and coordination often override individual valor.

Sañjaya reports that Kṛpa and Kṛtavarmā leave the chariot-division and move to where Śakuni (Saubala) is positioned, indicating a tactical shift or regrouping amid the ongoing battle.