Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

Śālva’s Elephant Assault and the Counterstroke (शाल्वस्य नागारूढाभ्यवहारः)

निग्रहीतु प्रवृत्ता हि योधांश्षञान्यानवारयन्‌ । महाराज! वे सभी सैनिक कुपित हो पाण्डव महारथी भीमसेनको पकड़नेकी चेट्टामें संलग्न हो गये और दूसरे योद्धाओंको भी आगे बढ़नेसे रोकने लगे ।। अक्रुध्यत रणे भीमस्तैस्तदा पर्यवस्थितै:

nigrahītuṃ pravṛttā hi yodhāṃś cānyān avārayan | mahārāja! te sarve sainikāḥ kupitāḥ pāṇḍava-mahārathiṃ bhīmasenaṃ grahītuṃ ceṣṭāyāṃ saṃlagnā abhavan, anyān yodhān api cāgre gantuṃ nivārayām āsuḥ || akrudhyata raṇe bhīmas tais tadā paryavasthitaiḥ |

Sañjaya berkata: Wahai Raja Agung, para pahlawan itu, berniat mengekangnya, mula menghalang kemaraan yang lain juga. Seluruh bala tentera, dibakar amarah, menyerbu untuk menangkap Bhimasena—maharathi kaum Pandava—seraya menahan para pejuang lain daripada mara ke hadapan. Maka, di tengah gelanggang perang, Bhima menyala dengan murka terhadap mereka yang mengepung dan menentangnya.

निग्रहीतुंto seize, to restrain
निग्रहीतुं:
Karma
TypeVerb
Rootनिग्रह् (धातु √ग्रह् उपसर्ग-नि)
Formतुमुन् (infinitive), परस्मैपद-भाव
प्रवृत्ताःhaving set out, engaged
प्रवृत्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रवृत्त (कृदन्त; √वृत् उपसर्ग-प्र)
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
योधान्warriors, fighters
योधान्:
Karma
TypeNoun
Rootयोध (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
अन्यान्other
अन्यान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
अवारयन्they prevented, held back
अवारयन्:
TypeVerb
Root√वृ (वारयति; causative), उपसर्ग-आ
Formलङ् (imperfect), प्रथम, बहुवचन, परस्मैपद
अक्रुध्यत्became angry
अक्रुध्यत्:
TypeVerb
Root√क्रुध्
Formलङ् (imperfect), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formपुं, सप्तमी, एकवचन
भीमःBhima
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
तैःby them
तैः:
Karana
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
पर्यवस्थितैःby those standing around / stationed
पर्यवस्थितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootपर्यवस्थित (कृदन्त; √स्था उपसर्ग-परि+अव)
Formपुं, तृतीया, बहुवचन

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra (Mahārāja)
B
Bhimasena (Bhima)
P
Pandavas
S
soldiers/warriors