Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Aśvatthāmā’s Buddhi-Doctrine and Nocturnal Incursion Resolve (अश्वत्थाम्नः बुद्धिविचारः सौप्तिकसंकल्पश्च)

विचित्रत्वात्‌ तु चित्तानां मनुष्याणां विशेषत: । चित्तवैक्लव्यमासाद्य सा सा बुद्धि: प्रजायते,“सभी प्राणियोंके विशेषतः मनुष्योंके चित्त एक-दूसरेसे विलक्षण तथा भिन्न-भिन्न प्रकारके होते हैं; अतः विभिन्न घटनाओंके कारण जो चित्तमें व्याकुलता होती है, उसका आश्रय लेकर भिन्न-भिन्न प्रकारकी बुद्धि पैदा हो जाती है

vicitratvāt tu cittānāṁ manuṣyāṇāṁ viśeṣataḥ | cittavaiklavyam āsādya sā sā buddhiḥ prajāyate ||

Kerana kepelbagaian hati dan fikiran—lebih-lebih lagi pada manusia—setiap jiwa berbeza. Apabila minda digoncang dan menjadi gelisah oleh pelbagai peristiwa, daripada kegoncangan itulah lahirnya pelbagai jenis pertimbangan dan tekad.

विचित्रत्वात्from/owing to diversity
विचित्रत्वात्:
Apadana
TypeNoun
Rootविचित्रत्व
FormNeuter, Ablative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
चित्तानाम्of minds
चित्तानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootचित्त
FormNeuter, Genitive, Plural
मनुष्याणाम्of humans
मनुष्याणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Genitive, Plural
विशेषतःespecially
विशेषतः:
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः
चित्तवैक्लव्यम्mental agitation/distress
चित्तवैक्लव्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootचित्त-वैक्लव्य
FormNeuter, Accusative, Singular
आसाद्यhaving reached/attained
आसाद्य:
TypeVerb
Rootआ-√सद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
साthat (such)
सा:
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
साthat (various)
सा:
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
बुद्धिःunderstanding/intellect
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रजायतेarises/is produced
प्रजायते:
TypeVerb
Rootप्र-√जन्
FormPresent, Indicative, Atmanepada, Third, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
H
human beings (manuṣyāḥ)