Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

मा कुलस्य क्षये घोरे कारणं त्वं भविष्यसि । बद्धं सेतुं को नु भिन्द्याद्‌ धमेच्छान्तं च पावकम्‌,“इस कुलके भयंकर विनाशमें स्वयं ही कारण न बनिये। भरतश्रेष्ठ! बँधे हुए पुलको कौन तोड़ेगा? बुझी हुई वैरकी आगको फिर कौन भड़कायेगा? कुन्तीके शान्तिपरायण पुत्रोंकी फिर कुपित करनेका साहस कौन करेगा? अजमीढकुलके रत्न! आप सब कुछ जानते और याद रखते हैं, तो भी मैं पुन आपको स्मरण दिलाती रहूँगी

mā kulasya kṣaye ghore kāraṇaṁ tvaṁ bhaviṣyasi | baddhaṁ setuṁ ko nu bhindyād dhamecchāntaṁ ca pāvakam ||

Vaiśampāyana berkata: “Janganlah engkau menjadi punca sendiri kepada kebinasaan yang mengerikan bagi keturunanmu. Wahai yang terbaik antara kaum Bhārata, siapa akan memecahkan jambatan yang telah terikat kukuh? Siapa akan menyalakan kembali api yang telah dipadamkan? Demikian juga, siapa berani membangkitkan semula amarah putera-putera Kuntī yang telah reda? Engkau mengetahui dan mengingati segala-galanya; namun aku tetap akan mengingatkanmu—jangan berpaling kembali menuju kehancuran.”

माdo not (prohibitive particle)
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
कुलस्यof the family/clan
कुलस्य:
TypeNoun
Rootकुल
Formneuter, genitive, singular
क्षयेin (the) destruction
क्षये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षय
Formmasculine, locative, singular
घोरेterrible
घोरे:
TypeAdjective
Rootघोर
Formmasculine, locative, singular
कारणम्cause
कारणम्:
Karma
TypeNoun
Rootकारण
Formneuter, accusative, singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formnominative, singular
भविष्यसिwill become / will be
भविष्यसि:
TypeVerb
Rootभू
Formsimple future (luṭ), 2nd, singular, parasmaipada
बद्धम्bound, fastened
बद्धम्:
TypeAdjective
Rootबद्ध
Formmasculine, accusative, singular
सेतुम्bridge, causeway
सेतुम्:
Karma
TypeNoun
Rootसेतु
Formmasculine, accusative, singular
कःwho?
कः:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
Formmasculine, nominative, singular
नुindeed/then (emphatic particle)
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
भिन्द्यात्would break
भिन्द्यात्:
TypeVerb
Rootभिद्
Formoptative (vidhi-liṅ), 3rd, singular, parasmaipada
धमेच्छान्तम्extinguished/quenched (by blowing)
धमेच्छान्तम्:
TypeAdjective
Rootधमेच्छान्त
Formmasculine, accusative, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पावकम्fire
पावकम्:
Karma
TypeNoun
Rootपावक
Formmasculine, accusative, singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bharata lineage (Bharatas)
K
Kuntī
S
sons of Kuntī (Pāṇḍavas, implied)
B
bridge (setu)
F
fire (pāvaka)

Educational Q&A

The verse urges restraint and responsibility: do not become the agent of catastrophic family ruin. Once peace has been established—like a secured bridge or a quenched fire—it is unethical and dangerous to undo it by provoking old hostilities.

In the Sabha Parva context of escalating rivalry, the speaker (as reported by Vaiśampāyana) warns a Bharata prince not to reignite conflict—especially against Kuntī’s sons—using vivid metaphors of breaking a bound bridge and rekindling an extinguished fire.