नारदेन दिव्यसभाः कथितुं प्रतिज्ञा
Nārada’s Prelude to Describing the Divine Assemblies
देवैः पितृगणै: साध्यैर्यज्वभिर्नियतात्मभि: । जुष्टां मुनिगणै: शान्तैर्वेदयज्ञै: सदक्षिणै: । यदि ते श्रवणे बुद्धिर्वर्तते भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ) यदि तुम्हारा मन दिव्य सभाओंका वर्णन सुननेको उत्सुक हो तो मैं तुम्हें पितृराज यम, बुद्धिमान् वरुण, स्वर्गवासी इन्द्र, कैलासनिवासी कुबेर तथा ब्रह्माजीकी दिव्य सभाका वर्णन सुनाऊँगा, जहाँ किसी प्रकारका क्लेश नहीं है एवं जो दिव्य और अदिव्य भोगोंसे सम्पन्न तथा संसारके अनेक रूपोंसे अलंकृत है। वह देवता, पितृगण, साध्यगण, याजक तथा मनको वशमें रखनेवाले शान्त मुनिगणोंसे सेवित है। वहाँ उत्तम दक्षिणाओंसे युक्त वैदिक यज्ञोंका अनुष्ठान होता रहता है
devaiḥ pitṛgaṇaiḥ sādhyair yajvabhir niyatātmabhiḥ | juṣṭāṁ munigaṇaiḥ śāntair vedayajñaiḥ sadakṣiṇaiḥ | yadi te śravaṇe buddhir vartate bharatarṣabha |
Nārada berkata: “Balairung ilahi itu diziarahi para dewa, rombongan Pitṛ, dan golongan Sādhya; oleh para pelaksana yajña yang berdisiplin jiwa; serta oleh kumpulan muni yang damai. Di sana, yajña Veda yang disertai pemberian yang layak (dakṣiṇā) dilaksanakan tanpa henti. Wahai banteng di antara keturunan Bharata, jika buddhi-mu cenderung untuk mendengar, akan aku ceritakan kepadamu.”
नारद उवाच
The verse links true splendor of a divine court to dharmic qualities: self-restraint (niyatātman), peaceful sagehood (śānta-muni), and Vedic rites performed with proper generosity (sadakṣiṇā). It implies that spiritual order and ethical giving sustain higher realms.
Nārada prepares to describe a celestial assembly. He characterizes it as a place honored by gods, ancestors, and sages, where Vedic sacrifices with appropriate gifts are performed, and he invites the listener—addressed as ‘Bharatarṣabha’—to hear the account.