Adhyāya 52 (Sabhā-parva): Vidura Invites Yudhiṣṭhira to Hastināpura for the Dice Match
मेरु और मन्दराचलके बीचमें प्रवाहित होनेवाली शैलोदा नदीके दोनों तटोंपर छिठ्रोंमें वायुके भर जानेसे वेणुकी तरह बजनेवाले बाँसोंकी रमणीय छायामें जो लोग बैठते और विश्राम करते हैं
duryodhana uvāca | meru-mandarācalayoḥ madhye pravahantyāḥ śailodāyā nadīyā ubhayataṭeṣu chidrāntareṣu vāyor āpūryamāṇeṣu veṇur iva ninādavatāṃ veṇūnāṃ ramaṇīyāyāṃ chāyāyāṃ ye janā upaviśanti viśrāmyanti ca, te khasā ekāśanā āhāḥ pradarā dīrghaveṇavaḥ pāradaḥ pulindāḥ taṅgaṇāḥ parataṅgaṇāś ca nṛpāḥ pīpīlikābhiḥ nirhṛtaṃ pīpīlika-nāma suvarṇaṃ rāśīn rāśīn upahṛtya dāna-bhūtam ājagmuḥ | tasya mānaṃ droṇena kriyate || kṛṣṇollalāmāṃ śvamārāj chuklāṃ śānyāj chaśi-prabhān | himavat-puṣpajaṃ caiva svādu kṣaudraṃ tathā bahu ||
Duryodhana berkata: “Di antara Gunung Meru dan Gunung Mandara mengalir sungai Śailodā. Di kedua-dua tebingnya, pada lekuk-lekuk tempat angin berkumpul, buluh berbunyi seperti seruling; di bawah teduhan yang menyenangkan itu orang duduk berehat. Raja-raja itu—Khasa, Ekāśana, Āha, Pradara, Dīrghaveṇu, Pārada, Pulinda, Taṅgaṇa, Parataṅgaṇa, dan lain-lain—membawa sebagai ufti timbunan emas besar yang disebut ‘Pīpīlika’, dikatakan dikeluarkan oleh semut; jumlahnya diukur dengan sukatan droṇa. Selain itu ada pula madu yang manis berlimpah dan pelbagai barang langka yang lain.”
दुर्योधन उवाच
The passage highlights how political sovereignty expresses itself through tribute and displays of wealth; ethically, it invites reflection on the allure of material splendor and how such magnificence can fuel pride, rivalry, and courtly tension—forces that later contribute to conflict.
Duryodhana is describing distant regions and peoples who bring extraordinary tribute—especially ‘Pīpīlika’ gold associated with ants—along with other rare goods. The description functions as a catalogue of the empire’s reach and the opulence surrounding the royal court.