Previous Verse
Next Verse

Shloka 58

Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ

Nārada’s Examination of Royal Ethics

कच्चिद्‌ व्यसनिन शत्रुं निशम्य भरतर्षभ । अभियासि जवेनैव समीक्ष्य त्रिविधं बलम्‌,भरतकुलभूषण! क्या तुम अपने शत्रुको (स्त्री-द्यूत आदि) दुर्व्यसनोंमें फँसा हुआ सुनकर उसके त्रिविध बल (मन्त्र, कोष एवं भृत्य-बल अथवा प्रभुशक्ति, मन्त्रशक्ति एवं उत्साहशक्ति)-पर विचार करके यदि वह दुर्बल हो तो उसके ऊपर बड़े वेगसे आक्रमण कर देते हो?

kaccid vyasaninaṁ śatruṁ niśamya bharatarṣabha | abhiyāsi javenaiva samīkṣya trividhaṁ balam ||

Nārada berkata: “Wahai banteng di antara kaum Bharata, apabila tuanku mendengar musuh terjerat dalam ketagihan yang membawa kebinasaan, adakah tuanku terlebih dahulu menilai kekuatannya yang tiga (nasihat/menteri, perbendaharaan, dan angkatan), lalu apabila didapati lemah, tuanku segera bergerak menyerang?”

कच्चित्whether? (interrogative particle)
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
व्यसनिनम्addicted to vices, in misfortune
व्यसनिनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootव्यसनिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
शत्रुम्enemy
शत्रुम्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Accusative, Singular
निशम्यhaving heard/learned
निशम्य:
TypeVerb
Rootनि-शम्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
अभियासिyou attack/advance against
अभियासि:
TypeVerb
Rootअभि-या
FormPresent, Indicative, Second, Singular, Parasmaipada
जवेनwith speed
जवेन:
Karana
TypeNoun
Rootजव
FormMasculine, Instrumental, Singular
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
समीक्ष्यhaving examined/considered
समीक्ष्य:
TypeVerb
Rootसम्-ईक्ष्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
त्रिविधम्threefold
त्रिविधम्:
TypeAdjective
Rootत्रिविध
FormNeuter, Accusative, Singular
बलम्strength, power, forces
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Accusative, Singular
भरतकुलभूषणO ornament of the Bharata lineage
भरतकुलभूषण:
TypeNoun
Rootभरत-कुल-भूषण
FormMasculine, Vocative, Singular

नारद उवाच

N
Nārada
B
Bharatarṣabha (address to Yudhiṣṭhira)