Shloka 30

कच्चिन्मन्त्रयसे नैक: कच्चिन्न बहुभि: सह । कच्चित्‌ ते मन्सत्रितो मन्त्रो न राष्ट्र परिधावति,(कोई भी गुप्त मन्त्रणा दोसे चार कानोंतक ही गुप्त रहती है, छः कानोंमें जाते ही वह फूट जाती है, अतः मैं पूछता हूँ.) तुम किसी गूढ़ विषयपर अकेले ही तो विचार नहीं करते अथवा बहुत लोगोंके साथ बैठकर तो मन्त्रणा नहीं करते? कहीं ऐसा तो नहीं होता कि तुम्हारी निश्चित की हुई गुप्त मन्त्रणा फ़ूटकर शत्रुके राज्यतक फैल जाती हो?

kaccin mantrayase naikaḥ kaccin na bahubhiḥ saha | kaccit te mantrito mantro na rāṣṭra-paridhāvati ||

Nārada berkata: “Adakah engkau tidak bermesyuarat seorang diri? Dan adakah engkau juga mengelakkan bermesyuarat dengan terlalu ramai orang? Adakah nasihatmu—setelah diputuskan secara rahsia—tidak bocor lalu tersebar ke kerajaan-kerajaan lain?”

कच्चित्whether?, I wonder
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
मन्त्रयसेyou consult/deliberate
मन्त्रयसे:
TypeVerb
Rootमन्त्र्
FormLat (present indicative), 2, singular, Atmanepada
not
:
TypeIndeclinable
Root
एकःalone
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
Formmasculine, nominative, singular
कच्चित्whether?, I wonder
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
not
:
TypeIndeclinable
Root
बहुभिःwith many (people)
बहुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहु
Formmasculine/neuter, instrumental, plural
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
कच्चित्whether?, I wonder
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
तेyour
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formgenitive, singular
मन्त्रितःconsulted/considered; planned
मन्त्रितः:
TypeAdjective
Rootमन्त्रित
Formmasculine, nominative, singular
मन्त्रःcounsel/plan; secret counsel
मन्त्रः:
Karta
TypeNoun
Rootमन्त्र
Formmasculine, nominative, singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
राष्ट्रम्kingdom/state
राष्ट्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootराष्ट्र
Formneuter, accusative, singular
परिधावतिruns about/spreads around (reaches)
परिधावति:
TypeVerb
Rootपरि-धाव्
FormLat (present indicative), 3, singular, Parasmaipada

नारद उवाच

N
Nārada

Educational Q&A

Effective and ethical governance requires disciplined counsel: neither isolating oneself from advice nor exposing sensitive plans to too many ears; confidential decisions must be protected from leakage to rival states.

Nārada questions the king’s administrative prudence, specifically whether he consults wisely and keeps state counsel confidential so that strategic decisions do not become known in other kingdoms.