Previous Verse
Next Verse

Shloka 122

Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ

Nārada’s Examination of Royal Ethics

कच्चिदशभ्यस्यते सम्यग गृहे ते भरतर्षभ । धनुर्वेदस्य सूत्र वै यन्त्रसूत्रं च नागरम्‌,भरतकुलभूषण! क्‍या तुम्हारे घरपर धरनुर्वेदसूत्र, यन्त्रसूत्रन और नागरिक सूत्रका अच्छी तरह अभ्यास किया जाता है?

kaccid abhyasyate samyag gṛhe te bharatarṣabha | dhanurvedasya sūtraṃ vai yantrasūtraṃ ca nāgaram ||

Nārada berkata: “Wahai banteng di antara kaum Bharata, adakah latihan berdisiplin dipelihara dengan baik di istana tuanku—baik ajaran aforisme Dhanurveda, ilmu memanah dan peperangan, mahupun manual teknikal tentang peranti, serta sutra tentang tata susila kehidupan kota? Wahai perhiasan keturunan Bharata, adakah cabang-cabang ilmu ini diamalkan dengan baik di rumah tuanku?”

कच्चित्whether (indeed)?
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
अभ्यस्यतेis practiced / is studied
अभ्यस्यते:
TypeVerb
Rootअभि+अस् (अभ्यस्)
FormPresent, Atmanepada (Passive-like usage), 3rd, Singular
सम्यक्properly, well
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
गृहेin (your) house
गृहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगृह
FormNeuter, Locative, Singular
तेof you / your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
धनुर्वेदस्यof the science of archery
धनुर्वेदस्य:
TypeNoun
Rootधनुस्-वेद
FormMasculine, Genitive, Singular
सूत्रम्the treatise / aphoristic text
सूत्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootसूत्र
FormNeuter, Nominative, Singular
वैindeed, surely
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
यन्त्रसूत्रम्the treatise on machines/engines
यन्त्रसूत्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootयन्त्र-सूत्र
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
नागरम्civil/urban (i.e., civic conduct)
नागरम्:
Karta
TypeAdjective
Rootनागर
FormNeuter, Nominative, Singular
भरतकुलभूषणO ornament of the Bharata lineage
भरतकुलभूषण:
TypeNoun
Rootभरत-कुल-भूषण
FormMasculine, Vocative, Singular

नारद उवाच

N
Nārada
B
Bharatarṣabha (addressed person, a Bharata prince/king)
D
Dhanurveda
Y
Yantrasūtra
N
Nāgara-sūtra (civic/courtly/civic conduct manual)

Educational Q&A

A ruler’s household should sustain disciplined, correct practice of essential knowledges: martial training (dhanurveda), technical competence (yantra), and civic/political refinement (nāgara). The verse frames education as a component of dharma and effective kingship.

Nārada addresses a Bharata leader with a welfare-style inquiry, asking whether key branches of learning are being properly studied and maintained in his home—signaling scrutiny of the ruler’s preparedness and the orderliness of his governance.