Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

Jarāsandha–Bhīma Niyuddha-prastāvaḥ

Commencement of the Regulated Duel

तानुवाच जरासंध: सत्यसंधो नराधिप: । विगर्हमाण: कौरव्य वेषग्रहणवैकृतान्‌ । न स्नातकव्रता विप्रा बहिर्मालल्‍्यानुलेपना:,कुरुनन्दन! उस समय सत्यप्रतिज्ञ राजा जरासंधने वेषग्रहणके विपरीत आचरणवाले उन तीनोंकी निन्‍्दा करते हुए कहा--“ब्राह्मणो! इस मानव-जगतमें सर्वत्र प्रसिद्ध है कि स्नातक-व्रतका पालन करनेवाले ब्राह्मण समावर्तन आदि विशेष निमित्तके बिना माला और चन्दन नहीं धारण करते। मुझे भी यह अच्छी तरह मालूम है। आपलोग कौन हैं? आपके गलेमें फ़ूलोंकी माला है और भुजाओंमें धनुषकी प्रत्यंचाकी रगड़का चिह्न स्पष्ट दिखायी देता है

vaiśampāyana uvāca |

tān uvāca jarāsaṃdhaḥ satyasaṃdho narādhipaḥ |

vigarhamāṇaḥ kauravya veṣa-grahaṇa-vaikṛtān |

na snātaka-vratā viprā bahir-mālyānulepanāḥ ||

Vaiśampāyana berkata: Lalu Jarāsandha, raja manusia yang teguh pada kebenaran, berbicara kepada mereka. Wahai Kauravya, sambil mencela ketiga-tiga orang itu kerana tingkah laku mereka bertentangan dengan penyamaran yang dipakai, baginda berkata: “Para brāhmaṇa yang memegang disiplin snātaka tidak, tanpa sebab khusus seperti upacara samāvartana, berjalan memakai kalungan bunga dan sapuan cendana. Hal ini masyhur di seluruh dunia, dan aku pun mengetahuinya. Siapakah kamu sebenarnya—berkalung bunga, dan pada lenganmu tampak jelas bekas geseran tali busur?”

तान्those (them)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
जरासन्धःJarasandha
जरासन्धः:
Karta
TypeNoun
Rootजरासन्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्यसन्धःtrue to his vow
सत्यसन्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootसत्यसन्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
नराधिपःking, lord of men
नराधिपः:
Karta
TypeNoun
Rootनराधिप
FormMasculine, Nominative, Singular
विगर्हमाणःcensuring, reproaching
विगर्हमाणः:
Karta
TypeVerb
Rootविगर्ह्
FormMasculine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)
कौरव्यO Kauravya (descendant of Kuru)
कौरव्य:
TypeNoun
Rootकौरव्य
FormMasculine, Vocative, Singular
वेषग्रहणवैकृतान्those whose conduct was contrary to the assumed disguise
वेषग्रहणवैकृतान्:
Karma
TypeAdjective
Rootवेषग्रहणवैकृत
FormMasculine, Accusative, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
स्नातकव्रताःobserving the स्नातक-vow
स्नातकव्रताः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्नातकव्रत
FormMasculine, Nominative, Plural
विप्राःbrahmins
विप्राः:
Karta
TypeNoun
Rootविप्र
FormMasculine, Nominative, Plural
बहिःoutside; outwardly
बहिः:
TypeIndeclinable
Rootबहिः
माल्यgarland (flower-ornament)
माल्य:
Karma
TypeNoun
Rootमाल्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अनुलेपनाःsmeared (with unguents), anointed
अनुलेपनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनुलेपन
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Jarāsandha
K
Kauravya (Janamejaya)
V
viprāḥ (Brahmins)
S
snātaka-vrata
M
mālya (flower garland)
A
anulepana (sandal-paste/unguent)
B
bow (implied by bowstring-friction marks)

Educational Q&A

External signs (dress, garlands, ritual marks) should align with one’s dharma and conduct; a discerning ruler tests appearances against known ethical and social norms, and inconsistency invites scrutiny.

Jarāsandha confronts three visitors who present themselves as Brahmins but display telltale warrior signs (garlands and bowstring abrasions). He reproaches the mismatch between their assumed guise and their behavior, demanding their true identity.