Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

कृत्वा व्यूहमभेद्यं च पातयित्वा महारथान्‌ | जयद्रथस्य समरे कृत्वा रक्षां महारथ:

kṛtvā vyūham abhedyaṃ ca pātayitvā mahārathān | jayadrathasya samare kṛtvā rakṣāṃ mahārathaḥ ||

Sañjaya berkata: “Setelah membentuk susunan perang yang tidak dapat ditembusi, dan sesudah menumbangkan para pahlawan kereta perang yang agung, sang pahlawan besar itu pun menegakkan kawalan pelindung bagi Jayadratha dalam pertempuran.”

कृत्वाhaving done/made
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
व्यूहम्battle-array/formation
व्यूहम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्यूह (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
अभेद्यम्unbreakable/impregnable
अभेद्यम्:
TypeAdjective
Rootअभेद्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पातयित्वाhaving caused to fall/slain
पातयित्वा:
TypeVerb
Rootपत्/पातय् (धातु; causative of पत्)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund), णिच्-प्रयोग
महारथान्great chariot-warriors
महारथान्:
Karma
TypeNoun
Rootमहारथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
जयद्रथस्यof Jayadratha
जयद्रथस्य:
TypeNoun
Rootजयद्रथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
कृत्वाhaving made/done
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
रक्षाम्protection/guard
रक्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootरक्षा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
महारथःthe great chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
J
Jayadratha
V
vyūha
M
mahāratha

Educational Q&A

The verse highlights the ethical tension in war: martial excellence is shown not only by personal valor but by strategic responsibility—creating defenses and protecting an ally. It reflects kṣatriya-dharma as skillful action (strategy, formation) directed toward one’s pledged objective (guarding Jayadratha), even amid lethal conflict.

Sañjaya describes a key tactical moment: a great warrior organizes an impenetrable formation, defeats prominent fighters, and then sets up a protective cordon around Jayadratha so that he remains shielded during the battle.