Shloka 16

तं धर्मराजो बहुभिम्मर्मभिद्धिरवाकिरत्‌ । मद्रेशस्तं चतुःषष्ट्या शरैरविद्ध्वानदद्‌ भूशम्‌,धर्मराज युधिष्ठिरने शल्यपर बहुत-से मर्मभेदी बाणोंकी वर्षा की। तब मद्रराज भी चौंसठ बाणोंद्वारा युधिष्ठिरको घायल करके जोर-जोरसे गर्जना करने लगे

sajaya uv01ca |

ta dharmar01jo bahubhir marmabhidbhir av01kirat |

madre5bas ta catu5bay01 5barair aviddhv01 nadad bh6b5bam ||

Dharmaraja Yudhiṣṭhira menghujani Śalya, raja Madra, dengan banyak anak panah yang menembusi titik-titik genting. Śalya, penguasa Madra, membalas dengan menikam Yudhiṣṭhira dengan enam puluh empat anak panah, lalu mengaum dengan kuat.

तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
धर्मराजःDharma-king (Yudhiṣṭhira)
धर्मराजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Nominative, Singular
बहुभिःwith many
बहुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
मर्मभिद्भिःpiercing vital spots
मर्मभिद्भिः:
Karana
TypeAdjective
Rootमर्मभिद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
अवाकिरत्showered, scattered
अवाकिरत्:
TypeVerb
Rootअव√कॄ (अवकीरति)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
मद्रेशःking of Madra (Śalya)
मद्रेशः:
Karta
TypeNoun
Rootमद्रेश
FormMasculine, Nominative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
चतुःषष्ट्याwith sixty-four
चतुःषष्ट्या:
Karana
TypeNumeral
Rootचतुःषष्टि
FormFeminine, Instrumental, Singular
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
अविद्ध्वाhaving wounded
अविद्ध्वा:
TypeVerb
Rootअव√व्यध् (अविध्यति)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), having pierced/wounded
ननादroared
ननाद:
TypeVerb
Root√नद्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
भूशम्loudly, greatly
भूशम्:
TypeIndeclinable
Rootभूशम्

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dharmaraja Yudhishthira
S
Shalya (king of Madra)
A
arrows (5bara)

Educational Q&A

Even a ruler devoted to dharma may be compelled to fight when bound by kshatriya responsibility; the verse highlights the tragic tension between righteousness and the unavoidable violence of war, where skill and aggression (Shalyabcs roar) can momentarily overshadow moral restraint.

In the Drona Parva battle sequence, Yudhishthira attacks Shalya with a heavy volley of vital-point-piercing arrows; Shalya retaliates by striking Yudhishthira with sixty-four arrows and then roars loudly in triumph or challenge.