Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

द्रोणवध-प्रश्नः

Droṇa’s Fall: Dhṛtarāṣṭra’s Inquiry

श्वेतास्तु प्रतिविन्ध्यं तं कृष्णग्रीवा मनोजवा: । यन्तुः प्रेष्यकरा राजन्‌ राजपुत्रमुदावहन्‌,राजन्‌! मनके समान वेगशाली तथा काली गर्दनवाले श्वेतवर्णके घोड़े, जो सारथिकी आज्ञा माननेवाले थे, राजकुमार प्रतिविन्ध्यको रणमें ले गये

śvetās tu prativindhyaṁ taṁ kṛṣṇagrīvā manojavāḥ | yantuḥ preṣyakarā rājan rājaputram udāvahan ||

Sañjaya berkata: Wahai Raja, kuda-kuda putih itu—berleher hitam dan sepantas fikiran—patuh pada perintah sais, membawa Putera Prativindhya mara ke medan perang. Rangkap ini menegaskan bahawa alat yang berdisiplin dan khidmat yang terlatih memungkinkan niat seorang pahlawan diterjemahkan menjadi tindakan—baik atau buruk—di bawah beban moral perang.

श्वेताःwhite (ones)
श्वेताः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्वेत
FormMasculine, Nominative, Plural
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
प्रतिविन्ध्यम्Prativindhya (name)
प्रतिविन्ध्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रतिविन्ध्य
FormMasculine, Accusative, Singular
तम्him/that one
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
कृष्णग्रीवाःblack-necked
कृष्णग्रीवाः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृष्ण-ग्रीव
FormMasculine, Nominative, Plural
मनोजवाःswift as the mind
मनोजवाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमनस्-जव
FormMasculine, Nominative, Plural
यन्तुःlet (them) go / may (they) proceed
यन्तुः:
TypeVerb
Rootयम्
FormImperative, 3rd, Plural, Parasmaipada
प्रेष्यकराःobedient to orders / doing what is sent/commanded
प्रेष्यकराः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रेष्य-कर
FormMasculine, Nominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
राजपुत्रम्the prince
राजपुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज-पुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
उदावहन्carried/bore (away/forward)
उदावहन्:
TypeVerb
Rootवह्
FormImperfect, 3rd, Plural, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
P
Prativindhya
H
horses
C
charioteer

Educational Q&A

The verse highlights disciplined obedience and trained coordination: swift power (the horses) becomes effective only when governed by command (the charioteer). In the ethical setting of war, such discipline amplifies a warrior’s chosen purpose, reminding us that capability must be guided responsibly.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Prativindhya is being carried into the fray on a chariot drawn by white, black-necked, very swift horses that respond readily to the charioteer’s control.