Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

अजिशीर्षे प्रातःसंध्यायां संग्रामवर्णनम् / Dawn-Transition Battle at Ajiśīrṣa

Chapter 161

दृष्टवा संहारकल्पं तमुद्धूतं सैन्यसागरम्‌,वारयामास तत्‌ सैन्यं समन्ताद्‌ भरतर्षभ | भरतश्रेष्ठ! प्रलयकालके समान उस सैन्यसागरको उमड़ा हुआ देख संग्राममें पराजित न होनेवाले बलवान, शीघ्रकारी और महान्‌ शक्तिशाली कर्णने आपके पुत्रोंको प्रसन्न करनेकी इच्छासे बाणसमूहकी वर्षा करके सब ओरसे शत्रुओंकी उस सेनाको रोक दिया

sañjaya uvāca |

dṛṣṭvā saṃhārakalpaṃ tam uddhūtaṃ sainyasāgaram |

vārayāmāsa tat sainyaṃ samantād bharatarṣabha ||

Sañjaya berkata: Melihat bala tentera itu—bagaikan lautan manusia—menggelora seakan saat pralaya, Karṇa menahan pasukan itu dari segala penjuru, wahai banteng keturunan Bharata. Dengan kekuatan yang pantas dan tepat, serta tekad untuk menggembirakan putera-puteramu, dia mencurahkan rentetan anak panah dan mengekang maraan musuh.

दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), parasmaipada (usage-neutral)
संहारकल्पम्like (fit for) destruction
संहारकल्पम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसंहार-कल्प
FormMasculine, Accusative, Singular
तम्that
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
उद्धूतम्surging/raised up
उद्धूतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउद्-धू
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
सैन्यसागरम्ocean of army (army-sea)
सैन्यसागरम्:
Karma
TypeNoun
Rootसैन्य-सागर
FormMasculine, Accusative, Singular
वारयामासheld back / checked
वारयामास:
Karta
TypeVerb
Rootवृ (वारयति)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
सैन्यम्army
सैन्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसैन्य
FormNeuter, Accusative, Singular
समन्तात्on all sides / from every side
समन्तात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमन्त
Formadverb (ablatival sense)
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by address: bharatarṣabha)
K
Karṇa
K
Kauravas (your sons; implied)
E
Enemy army (unnamed)
A
Arrows (bāṇa-s)