Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

धृष्टद्युम्नस्य द्रोणाभिमुख्यं तथा सात्यकि-कर्ण-समागमः

Dhṛṣṭadyumna’s advance toward Droṇa and the Sātyaki–Karṇa confrontation

स कथं सात्यकिं शिष्यं सुखसम्बन्धमेव च,(निकृष्यमाणं तं दृष्टवा कथं शत्रुवशं गतम्‌ । त्वया विकृष्यमाणं च दृष्टवानस्मि निष्क्रियम्‌ ।।) सात्यकि मेरा शिष्य और सुखप्रद सम्बन्धी है। वह मेरे ही लिये अपने दुस्त्यज प्राणोंका मोह छोड़कर युद्ध कर रहा है। राजन! रणदुर्मद सात्यकि युद्धस्थलमें मेरी दाहिनी भुजाके समान है। उसे तुम्हारे द्वारा कष्ट पाते देख मैं कैसे उसकी उपेक्षा कर सकता था। मैंने देखा है तुम उसे घसीट रहे थे और वह शत्रुके अधीन होकर निश्चेष्ट हो गया था

sa kathaṃ sātyakiṃ śiṣyaṃ sukha-sambandham eva ca | nikṛṣyamāṇaṃ taṃ dṛṣṭvā kathaṃ śatru-vaśaṃ gatam | tvayā vikṛṣyamāṇaṃ ca dṛṣṭavān asmi niṣkriyam ||

Arjuna berkata: “Bagaimana mungkin aku meninggalkan Sātyaki—muridku dan kerabat yang kukasihi—ketika aku melihat dia diseret dan jatuh ke bawah kuasa musuh? Aku sendiri menyaksikan engkau menariknya, hingga dia menjadi tidak berdaya dan kaku tak bergerak. Dia telah menanggalkan keterikatan bahkan pada nyawanya yang sukar dilepaskan, dan bertempur demi aku; dalam amukan medan perang dia berdiri di sebelah kananku bagaikan lenganku sendiri. Melihat dia menderita di tanganmu, bagaimana mungkin aku berpaling dan mengabaikannya?”

सःhe (that one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
सात्यकिम्Sātyaki
सात्यकिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Accusative, Singular
शिष्यम्disciple
शिष्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootशिष्य
FormMasculine, Accusative, Singular
सुख-सम्बन्धम्a pleasant relation/kinsman
सुख-सम्बन्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुखसम्बन्ध
FormMasculine, Accusative, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root
निकृष्यमाणम्being dragged/pulled
निकृष्यमाणम्:
TypeVerb
Rootनि+कृष्
Formशानच् (present passive participle), Masculine, Accusative, Singular, Passive
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive), Active
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
शत्रु-वशम्under the enemy's control
शत्रु-वशम्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रुवश
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
गतम्gone/come to
गतम्:
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormMasculine, Instrumental, Singular
विकृष्यमाणम्being dragged/pulled away
विकृष्यमाणम्:
TypeVerb
Rootवि+कृष्
Formशानच् (present passive participle), Masculine, Accusative, Singular, Passive
and
:
TypeIndeclinable
Root
दृष्टवान्I have seen (seen-oneself)
दृष्टवान्:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्तवतु (perfect participle, active), Masculine, Nominative, Singular
अस्मिI am
अस्मि:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
निष्क्रियम्inactive, motionless
निष्क्रियम्:
TypeAdjective
Rootनिष्क्रिय
FormMasculine, Accusative, Singular

अर्जुन उवाच

A
Arjuna
S
Sātyaki

Educational Q&A

Arjuna frames rescue as dharma: bonds of discipleship and kinship create a moral duty to protect an ally in distress, especially when that ally risks his life for one’s cause. Neglecting such a person would be an ethical failure, even amid battlefield priorities.

Arjuna explains why he could not ignore Sātyaki’s peril. He says he personally saw Sātyaki being dragged and rendered helpless under enemy power, and therefore intervened—because Sātyaki is both his disciple and close relation, fighting for Arjuna’s sake and standing like Arjuna’s right arm in battle.