Shloka 129

(दृष्टवा कर्ण च पार्थेन बाधितं बहुभि: शरै: । दुर्योधनो महाराज दु:शलं प्रत्यभाषत ।। कर्ण कृच्छूगतं पश्य शीघ्र यानं प्रयच्छ ह । महाराज! कुन्तीपुत्र भीमसेनके द्वारा कर्णको बहुसंख्यक बाणोंसे पीड़ित हुआ देख दुर्योधनने दुःशलसे कहा--'दुःशल! देखो, कर्ण संकटमें पड़ा है। तुम शीघ्र उसके लिये रथ प्रस्तुत करो' । एवमुक्तस्ततो राज्ञा दुःशल: समुपाद्रवत्‌ । दुःशलस्य रथं कर्णश्वारुरोह महारथ: । तौ पार्थ: सहसा गत्वा विव्याध दशभि: शरै: । पुनश्न कर्ण विव्याध दुःशलस्य शिरो5हरत्‌ ।।) राजाके ऐसा कहनेपर दुःशल कर्णके पास दौड़ा गया; फिर महारथी कर्ण दुःशलके रथपर आरूढ़ हो गया। इसी समय भीमसेनने सहसा जाकर दस बाणोंसे उन दोनोंको घायल कर दिया। तत्पश्चात्‌ पुनः कर्णपर आघात किया और दुःशलका सिर काट लिया। इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि भीमप्रवेशे कर्णपराजये एकोनत्रिंशदधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें भीमसेनका प्रवेश और कर्णकी पराजयविषयक एक सौ उनतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

sañjaya uvāca |

dṛṣṭvā karṇaṃ ca pārthena bādhitaṃ bahubhiḥ śaraiḥ |

duryodhano mahārāja duḥśalaṃ pratyabhāṣata ||

karṇa kṛcchrugataṃ paśya śīghraṃ yānaṃ prayaccha ha |

evamuktas tato rājñā duḥśalaḥ samupādravat |

duḥśalasya rathaṃ karṇaś cāruroha mahārathaḥ |

tau pārthaḥ sahasā gatvā vivyādha daśabhiḥ śaraiḥ |

punaś ca karṇaṃ vivyādha duḥśalasya śiro 'harat ||

Sañjaya berkata: Melihat Karṇa ditekan hebat oleh banyak anak panah Pāṇḍava (Bhīmasena), Raja Duryodhana berkata kepada Duḥśala: “Lihatlah—Karṇa telah jatuh dalam kesusahan. Cepat sediakan baginya sebuah kenderaan (kereta perang)!” Setelah diperintah raja, Duḥśala pun berlari mendapatkan Karṇa. Pahlawan agung Karṇa menaiki kereta perang Duḥśala. Pada saat itu juga Bhīmasena menerjah dan memanah mereka berdua dengan sepuluh anak panah. Kemudian dia menyerang Karṇa sekali lagi dan memenggal kepala Duḥśala. Demikianlah, dalam Śrī Mahābhārata, di dalam Droṇa Parva, dalam bahagian Jayadratha-vadha, berakhirlah bab ke-129 tentang kemasukan Bhīma dan kekalahan Karṇa.

दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), परस्मैपदी/कर्तरि-प्रयोग (सामान्य)
कर्णम्Karna
कर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पार्थेनby the son of Pritha (Arjuna)
पार्थेन:
Karana
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Instrumental, Singular
बाधितम्afflicted/pressed
बाधितम्:
TypeAdjective
Rootबाधित
Formबाध् (धातु), क्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
बहुभिःby many
बहुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
शरैःarrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Nominative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
दुःशलम्Duhshala (name)
दुःशलम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुःशल
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रत्यभाषतaddressed/spoke to
प्रत्यभाषत:
TypeVerb
Rootप्रति-भाष्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
कर्णम्Karna
कर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
कृच्छ्र-उगतम्fallen into distress
कृच्छ्र-उगतम्:
TypeAdjective
Rootकृच्छ्र-उगत
Formउ-गम्/गम् (धातु) + क्त, Masculine, Accusative, Singular
पश्यsee!
पश्य:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperative (लोट्), 2nd, Singular, Parasmaipada
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र
यानम्vehicle/chariot
यानम्:
Karma
TypeNoun
Rootयान
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रयच्छprovide/give
प्रयच्छ:
TypeVerb
Rootप्र-यम्
FormImperative (लोट्), 2nd, Singular, Parasmaipada
indeed/just (emphasis)
:
TypeIndeclinable
Root
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तःhaving been told
उक्तः:
TypeAdjective
Rootउक्त
Formवच् (धातु), क्त, Masculine, Nominative, Singular
ततःthen/from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
राज्ञाby the king
राज्ञा:
Karana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
दुःशलःDuhshala
दुःशलः:
Karta
TypeNoun
Rootदुःशल
FormMasculine, Nominative, Singular
समुपाद्रवत्ran up/approached quickly
समुपाद्रवत्:
TypeVerb
Rootसम्-उप-आ-द्रु
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
दुःशलस्यof Duhshala
दुःशलस्य:
TypeNoun
Rootदुःशल
FormMasculine, Genitive, Singular
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
आ-रुरोहmounted
आ-रुरोह:
TypeVerb
Rootआ-रुह्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
महारथःthe great chariot-warrior
महारथः:
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Singular
तौthose two (them both)
तौ:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Dual
पार्थःPartha (Arjuna)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
सहसाsuddenly
सहसा:
TypeIndeclinable
Rootसहसा
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)
विव्याधpierced/wounded
विव्याध:
TypeVerb
Rootव्यध्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
दशभिःwith ten
दशभिः:
Karana
TypeNumeral/Adjective
Rootदशन्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
शरैःarrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
and
:
TypeIndeclinable
Root
कर्णम्Karna
कर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
विव्याधpierced/wounded
विव्याध:
TypeVerb
Rootव्यध्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
दुःशलस्यof Duhshala
दुःशलस्य:
TypeNoun
Rootदुःशल
FormMasculine, Genitive, Singular
शिरःhead
शिरः:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस्
FormNeuter, Accusative, Singular
अहरत्took away/removed (cut off)
अहरत्:
TypeVerb
Rootहृ
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Duryodhana
K
Karṇa
D
Duḥśala
B
Bhīmasena (Bhīma)
P
Pārtha (as an epithet for a Pāṇḍava; contextually Bhīma here)
R
ratha (chariot)
Ś
śara (arrows)

Educational Q&A

The episode underscores how battlefield dharma prioritizes immediate strategic duty over personal safety: loyalty prompts rescue, yet war’s harsh logic makes even aid-givers vulnerable. It also illustrates the Mahābhārata’s recurring ethical tension—human bonds and compassion exist, but in total war they are repeatedly overridden by the imperative to win.

Karṇa is overwhelmed by a Pāṇḍava’s arrows. Duryodhana orders Duḥśala to bring a chariot for Karṇa. Duḥśala runs in and Karṇa mounts his chariot, but Bhīmasena charges, wounds them with ten arrows, and then beheads Duḥśala while continuing the assault on Karṇa.