Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Adhyāya 92: Irāvanta-śoka, punaḥ-pravṛttiḥ saṅgrāmasya

Arjuna’s grief and the battle’s renewed intensity

न हि दुर्योधनो मन्द: पुरा प्रोक्तमबुध्यत । वार्यमाणो मया तात भीष्मेण विदुरेण च,मूर्ख दुर्योधनने पहले मेरी कही हुई बातोंपर ध्यान नहीं दिया। तात! मैंने, भीष्मने, विदुरने तथा गान्धारीने भी सदा हितकी इच्छासे दुर्बुद्धि दुर्योधनको बार-बार मना किया; परंतु मोहवश पूर्वकालमें हमारी ये बातें उसके समझमें नहीं आयीं। उसीका यह फल अब प्राप्त हुआ है, जिससे भीमसेन समरांगणमें कुपित होकर मेरे मूर्ख पुत्रोंको प्रतिदिन यमलोक भेज रहा है

dhṛtarāṣṭra uvāca |

na hi duryodhano mandaḥ purā proktam abudhyata |

vāryamāṇo mayā tāta bhīṣmeṇa vidureṇa ca |

Dhṛtarāṣṭra berkata: “Duryodhana sebenarnya bukanlah bodoh; namun pada masa dahulu dia gagal memahami apa yang telah dikatakan kepadanya. Walaupun aku, wahai anakku, bersama Bhīṣma dan Vidura berulang kali cuba menahannya, dia tidak mahu mendengar nasihat. Maka, kerana kelalaian dan kedegilan, dia menolak teguran yang penuh niat baik—dan akibat pahit penolakan itu kini masak menjadi kebinasaan.”

not
:
TypeIndeclinable
Root
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Nominative, Singular
मन्दःdull/foolish
मन्दः:
Karta
TypeAdjective
Rootमन्द
FormMasculine, Nominative, Singular
पुराformerly/earlier
पुरा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरा
प्रोक्तम्spoken/said
प्रोक्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-वच्
Formkta (past passive participle), Neuter, Accusative, Singular
अबुध्यतunderstood (he did not understand)
अबुध्यत:
TypeVerb
Rootबुध्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
वार्यमाणःbeing restrained/warned
वार्यमाणः:
TypeVerb
Rootवारय्
Formśānac (present passive participle), Masculine, Nominative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
तातO dear/son
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
भीष्मेणby Bhishma
भीष्मेण:
Karana
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Instrumental, Singular
विदुरेणby Vidura
विदुरेण:
Karana
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root

धृतराष्ट उवाच

D
Dhṛtarāṣṭra
D
Duryodhana
B
Bhīṣma
V
Vidura