Varṣa-Parvata-Nivāsinām Varnanam
Description of Regions, Mountains, and Their Inhabitants
गोधामद्रकलिड्राशक्ष काशयो5परकाशय: । जठरा: कुक्कुराश्चैव सदशार्णाश्व भारत,भारतमें ये कुरु-पांचाल, शाल्व, माद्रेय-जांगल, शूरसेन, पुलिन्द, बोध, माल, मत्स्य, कुशल्य, सौशल्य, कुन्ति, कान्ति, कोसल, चेदि, मत्स्य, करूष, भोज, सिन्धु-पुलिन्द, उत्तमाश्च, दशार्ण, मेकल, उत्कल, पंचाल, कोसल, नैकपृष्ठ, धुरंधर, गोधा, मद्रकलिंग, काशि, अपरकाशि, जठर, कुक्कुर, दशार्ण, कुन्ति, अवन्ति, अपरकुन्ति, गोमन्त, मन्दक, सण्ड, विदर्भ, रूपवाहिक, अश्मक, पाण्ड्राष्ट्र, गोपराष्ट्र, करीति, अधिराज्य, कुशाद्य तथा मल्लराष्ट्र
sañjaya uvāca |
godhā-madraka-liṅgāś ca kāśayo 'parakāśayaḥ |
jaṭharāḥ kukkurāś caiva daśārṇāś ca bhārata ||
Sañjaya berkata: Wahai Bhārata (Dhṛtarāṣṭra), “ada juga kaum Godhā, Madraka dan Kaliṅga; kaum Kāśi dan Aparakāśi; kaum Jaṭhara dan Kukkura; dan kaum Daśārṇa juga.” Dalam senarai bala ini, Sañjaya terus memperlihatkan betapa luasnya kerajaan-kerajaan di benua kecil ini terseret ke dalam perang Kurukṣetra, menegaskan besarnya kos moral dan sosial apabila banyak komuniti dihimpunkan ke satu medan keganasan.
संजय उवाच
This verse is part of a war-catalogue rather than a direct moral injunction; its ethical force lies in showing the war’s vast reach—many peoples and regions are implicated—highlighting the collective burden and societal cost when rulers choose large-scale conflict.
Sañjaya continues reporting to Dhṛtarāṣṭra the composition of the assembled forces at Kurukṣetra, listing additional peoples/kingdoms present among the combatants.