Shloka 18

पृथिव्यापस्तथा55काशं वायुस्तेजश्न पार्थिव । स यज्ञ: सर्वभूतानामास्यं तस्य हुताशन:,राजन! पृथ्वी, जल, तेज, वायु और आकाश सब कुछ वे ही हैं। वे ही समस्त प्राणियोंके लिये यज्ञस्वरूप हैं। अग्नि उनका मुख है

pṛthivy āpas tathākāśaṃ vāyus tejaś ca pārthiva | sa yajñaḥ sarvabhūtānām āsyaṃ tasya hutāśanaḥ ||

Sañjaya berkata: Wahai raja, Dialah bumi, air, langit, angin, dan api. Dialah sendiri yajña—korban suci—bagi segala makhluk; dan api ialah mulut-Nya, melalui-Nya persembahan diterima. Dalam penglihatan ini, unsur-unsur alam dan tertib korban suci tidak terpisah daripada Yang Maha Tertinggi, menegakkan dharma dan pemujaan pada satu hakikat kosmik yang tunggal.

पृथिवीearth
पृथिवी:
Karta
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Nominative, Singular
आपःwaters
आपः:
Karta
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Nominative, Plural
तथाand likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
आकाशम्space/ether
आकाशम्:
Karta
TypeNoun
Rootआकाश
FormNeuter, Nominative, Singular
वायुःwind/air
वायुः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Nominative, Singular
तेजःfire/energy/splendor
तेजः:
Karta
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पार्थिवO king (descendant of Prithu)
पार्थिव:
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Vocative, Singular
सःhe/that (one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
यज्ञःsacrifice; yajna
यज्ञः:
Karta
TypeNoun
Rootयज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
TypeNoun
Rootसर्व-भूत
FormNeuter, Genitive, Plural
आस्यम्mouth/face
आस्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootआस्य
FormNeuter, Nominative, Singular
तस्यof him/of that
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
हुताशनःAgni (fire), 'eater of oblations'
हुताशनः:
Karta
TypeNoun
Rootहुताशन
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra (implied by 'O king')
A
Agni (Hutashana)
E
Earth (Prithivi)
W
Waters (Apas)
S
Space/Sky (Akasha)
W
Wind (Vayu)
F
Fire/Radiance (Tejas)

Educational Q&A

The verse identifies the Supreme with the fundamental elements and with yajña itself, teaching that the world’s material basis and its moral-ritual order are unified; worship and duty are grounded in recognizing the divine as the substance and receiver of all offerings.

Sanjaya, reporting to King Dhritarashtra, describes a vision of the divine’s all-pervading nature: the elements are His manifestations, and the sacrificial act that sustains beings is also His form, with Agni portrayed as the mouth that receives oblations.