Previous Verse
Next Verse

Shloka 101

Vāsudeva-Māhātmya: Duryodhana’s Inquiry and Bhīṣma’s Theological Account of Keśava

पार्थस्तु विष्टभ्य बलेन पादौ भीष्मान्तिकं तूर्णमभिद्रवन्तम्‌ । बलान्निजग्राह हरिं किरीटी पदे5थ राजन्‌ दशमे कथज्चित्‌,राजन! तब किरीटथारी अर्जुनने भीष्मके निकट बड़े वेगसे जाते हुए श्रीहरिके चरणोंको बलपूर्वक पकड़ लिया और किसी प्रकार दसवें कदमपर पहुँचते-पहुँचते उन्हें रोका

pārthas tu viṣṭabhya balena pādau bhīṣmāntikaṁ tūṛṇam abhidravantam | balān nijagrāha hariṁ kirīṭī pade daśame 'tha rājan kathaṁcit ||

Sañjaya berkata: Maka Pārtha (Arjuna), meneguhkan kedua-dua kakinya dengan kekuatan, memegang Hari (Kṛṣṇa) pada kaki ketika Baginda meluru pantas menuju Bhīṣma. Dengan kekuatan semata-mata, Arjuna yang bermakuta menahan-Nya, entah bagaimana menghentikan-Nya sebelum sempat melangkah ke langkah yang kesepuluh, wahai Raja.

पार्थःArjuna (son of Pritha)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
विष्टभ्यhaving braced/planting firmly
विष्टभ्य:
TypeVerb
Rootस्तभ्
FormAbsolutive (त्वा/ल्यप्), Parasmaipada (usage)
बलेनwith force/strength
बलेन:
Karana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Instrumental, Singular
पादौthe two feet
पादौ:
Karma
TypeNoun
Rootपाद
FormMasculine, Accusative, Dual
भीष्म-अन्तिकम्to the vicinity of Bhishma
भीष्म-अन्तिकम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्तिक
FormNeuter, Accusative, Singular
तूर्णम्swiftly
तूर्णम्:
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण
अभिद्रवन्तम्running towards (him)
अभिद्रवन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootअभि-द्रु
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Accusative, Singular
बलात्by force/forcibly
बलात्:
Karana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Ablative, Singular
निजग्राहseized/held back
निजग्राह:
TypeVerb
Rootनि-ग्रह्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
हरिम्Hari (Krishna)
हरिम्:
Karma
TypeNoun
Rootहरि
FormMasculine, Accusative, Singular
किरीटीthe diadem-wearer (Arjuna)
किरीटी:
Karta
TypeNoun
Rootकिरीटिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
पदेat (a) step
पदे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपद
FormNeuter, Locative, Singular
अथthen/now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
दशमेat the tenth
दशमे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदशम
FormNeuter, Locative, Singular
कथंचित्somehow/with difficulty
कथंचित्:
TypeIndeclinable
Rootकथंचित्

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Pārtha, Kirīṭī)
K
Kṛṣṇa (Hari)
B
Bhīṣma
D
Dhṛtarāṣṭra (Rājan)