Previous Verse
Next Verse

Shloka 77

गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह

Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation

शिरकश्रिच्छेद भल्लेन संक्रुद्धो लघुविक्रम: । राजन! यह देख गंगानन्दन भीष्मने क्रोधसे मूर्च्छिंत हो उस धनुषको फेंककर दूसरा अत्यन्त प्रबल एवं विशाल धनुष ले लिया और उसके ऊपर पत्थरपर रगड़कर तेज किये हुए सात विशाल भल्लोंका संधान किया। उनमेंसे चार भल्लोंके द्वारा उन्होंने सेनापति ब्ैतके चार घोड़ोंको मार डाला, दोसे उनका ध्वज काट दिया और अपनी फुर्तीका परिचय देते हुए सातवें भल्लके द्वारा क्रोधपूर्वक उनके सारथिका सिर उड़ा दिया || ७४-७६ है ।। हताश्वसूतात्‌ स रथादवप्लुत्य महाबल:

sañjaya uvāca | śiraskaś chinnaṃ bhallena saṃkruddho laghuvikramaḥ | rājan, idaṃ dṛṣṭvā gaṅgānandano bhīṣmaḥ krodhena mūrcchita iva dhanuḥ kṣiptvā dvitīyaṃ atyanta-prabalaṃ viśālaṃ dhanuḥ jagrāha | tasmin aśmopale ghṛṣṭvā tīkṣṇīkṛtān sapta mahā-bhallān saṃdadhau | teṣāṃ caturbhiḥ senāpateḥ bāhlīkasya catvāro hayān jaghāna, dvābhyāṃ dhvajaṃ ciccheda, saptamena ca bhallena krodhāt sārather śiraś ciccheda | hātāśva-sūtāt sa rathād avaplutya mahābalaḥ ||

Sañjaya berkata: “Wahai Raja! Apabila kepalanya dipancung oleh anak panah bermata lebar, Bhīṣma—tangkas dalam gerak—menyala dalam murka. Melihat itu, putera Sungai Gangga, seolah-olah terpinga oleh amarah, mencampakkan busurnya, lalu mengambil busur lain yang amat kuat dan besar, serta memasang tujuh anak panah bermata lebar yang diasah tajam di atas batu. Dengan empat daripadanya dia membunuh empat ekor kuda panglima Bāhlika; dengan dua dia memutuskan panji; dan dengan yang ketujuh, memperlihatkan kepantasannya, dia memenggal kepala sais dengan marah. Kemudian pahlawan perkasa itu, setelah kuda dan saisnya terbunuh, melompat turun dari kereta.”

हतfrom (one) whose ... is slain
हत:
Apadana
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) → हत (कृदन्त)
FormMasculine, Ablative, Singular
अश्वfrom the horse(s)
अश्व:
Apadana
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Ablative, Singular
सूतात्from the charioteer
सूतात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसूत
FormMasculine, Ablative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormMasculine, Nominative, Singular
रथात्from the chariot
रथात्:
Apadana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Ablative, Singular
अवप्लुत्यhaving leapt down
अवप्लुत्य:
TypeVerb
Rootअव√प्लु (धातु) → अवप्लुत्य
FormAbsolutive (Gerund)
महाबलःmighty/very strong
महाबलः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबल
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra (Rajan)
B
Bhishma (Gangānandana)
B
Bahlika (Senapati)
C
chariot
B
bow
B
bhalla arrows
B
banner/standard (dhvaja)
H
horses
C
charioteer (sārathi)
W
whetstone/stone slab (aśmopala)