Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

भीष्मविक्रमदर्शनं तथा क्रौञ्चारुणव्यूहविधानम् | Bhīṣma’s Ascendancy and the Organization of the Krauñcāruṇa Formation

१५ |। सम्बन्ध-- इस प्रकार यांख्ययोगके |सिद्धान्तसे समस्त कर्मोकी सिद्धिके अधिष्ठानादि पॉच कारणोंका निरूपण करके अब, वास्तवमें आत्माका कर्मोसे कोई सम्बन्ध नहीं है, आत्मा सर्वथा शुद्ध निर्विकार और अकर्ता है--यह बात समझानेके लिये आत्माको कर्ता माननेवालेकी निन्‍दा करके अकर्ता माननेवालेकी स्वुति करते हैं-- तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवल तु यः । पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मति:,परंतु ऐसा होनेपर भी जो मनुष्य अशुद्धबुद्धि होनेके कारण उस विषयमें यानी कर्मोंके होनेमें केवल शुद्धस्वरूप आत्माको कर्ता समझता है, वह मलिन बुद्धिवाला अज्ञानी यथार्थ नहीं समझता?

tatraivaṁ sati kartāram ātmānaṁ kevalaṁ tu yaḥ | paśyaty akṛtabuddhitvān na sa paśyati durmatiḥ ||

Walaupun demikian—walaupun perbuatan difahami bersandar pada pelbagai sebab—sesiapa yang kerana kefahaman yang belum murni memandang Diri yang suci semata-mata sebagai pelaku dalam terjadinya tindakan, maka orang yang sesat itu tidak melihat hakikat.

तत्रthere/in that context
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
एवंthus
एवं:
TypeIndeclinable
Rootएवं
सतिwhen (this) is so / in this situation
सति:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसत्
FormNeuter, Locative, Singular
कर्तारम्doer
कर्तारम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्तृ
FormMasculine, Accusative, Singular
आत्मानम्the Self
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
केवलम्alone/merely (as such)
केवलम्:
TypeAdjective
Rootकेवल
FormMasculine, Accusative, Singular
तुbut
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पश्यतिsees/considers
पश्यति:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
अकृतबुद्धित्वात्due to unrefined/undisciplined understanding
अकृतबुद्धित्वात्:
Karana
TypeNoun
Rootअकृतबुद्धित्व
FormNeuter, Ablative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पश्यतिsees/understands
पश्यति:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
दुर्मतिःthe wrong-minded person
दुर्मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्मति
FormMasculine, Nominative, Singular

अजुन उवाच

Ā
ātman (Self)