Previous Verse
Next Verse

Shloka 73

उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents

अनुगा वायवो वान्ति तथाभ्राणि वयांसि च | अनुप्लवन्ति मेघाश्न तथैवेन्द्रधनूंषि च,राजन्‌! हवा जिनके अनुकूल बहती है, बादल और पक्षी भी जिनके अनुकूल होते हैं, मेघ जिनके पीछे-पीछे छत्रछाया किये चलते हैं तथा इन्द्रधनुष भी जिन्हें अनुकूल दिशामें ही दृष्टिगोचर होते हैं, उन विजयी वीरोंके लिये ये विजयके शुभ लक्षण हैं। जनेश्वर! मरणासन्न मनुष्योंको इसके विपरीत अशुभ लक्षण दिखायी देते हैं

anugā vāyavo vānti tathābhrāṇi vayāṃsi ca | anuplavanti meghāś ca tathaivendradhanuṃṣi ca, rājan |

Vyāsa berkata: “Wahai Raja, apabila angin bertiup memihak seseorang, dan awan serta burung juga bergerak seiring dengan arah itu; apabila awan seakan-akan mengikuti dari belakang bagaikan kanopi yang menaungi; dan bahkan pelangi pun tampak pada penjuru yang membawa tuah—itulah tanda-tanda kemenangan yang beruntung bagi para wira yang ditakdirkan menang. Namun bagi mereka yang hampir menemui maut, tanda-tanda yang sama muncul secara terbalik, menjadi petanda buruk.”

अनुगाfollowing, favorable (going along)
अनुगा:
Karta
TypeAdjective
Rootअनुग (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
वायवःwinds
वायवः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
वान्तिblow
वान्ति:
TypeVerb
Rootवा (धातु)
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
तथाso, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अभ्राणिclouds
अभ्राणि:
Karta
TypeNoun
Rootअभ्र (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Plural
वयांसिbirds
वयांसि:
Karta
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अनुप्लवन्तिfollow along, accompany (as if floating after)
अनुप्लवन्ति:
TypeVerb
Rootअनु + प्लु (धातु)
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
मेघाःclouds
मेघाः:
Karta
TypeNoun
Rootमेघ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाlikewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
इन्द्रधनूंषिrainbows
इन्द्रधनूंषि:
Karta
TypeNoun
Rootइन्द्रधनुस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
R
rājan (the King, i.e., Dhṛtarāṣṭra as addressee in context)
V
vāyu (wind)
A
abhra/megha (clouds)
V
vayāṃsi (birds)
I
indradhanu (rainbow)