Shloka 20

विक्रीडमानं कौन्तेयं हर्षण महता युतम्‌ । निहत्य तरसा शत्रुं महाबलसमन्वितम्‌,निष्पाप महाराज! जब हर्षातिरेकसे सहस्रों बाजे बज रहे थे, उस समय हमने कुन्तीकुमार महाबली भीमसेनको देखा। वे महान्‌ बल और पराक्रमसे सम्पन्न शत्रुको वेगपूर्वक मार देनेके कारण अत्यन्त हर्षके साथ नाच रहे थे

sañjaya uvāca | vikrīḍamānaṃ kaunteyaṃ harṣeṇa mahatā yutam | nihatya tarasā śatruṃ mahābalasamanvitam | niṣpāpa mahārāja |

Sañjaya berkata: Wahai maharaja yang tidak berdosa, kami melihat Bhima, putera Kunti, bersorak dalam kegembiraan yang besar—seakan-akan bermain—setelah dengan pantas menewaskan seorang musuh yang juga memiliki kekuatan hebat. Dalam gelora kemenangan di medan perang, tenaga kemenangannya melimpah menjadi gerak perayaan, memperlihatkan bahawa tugas perang yang keras pun mampu menyalakan keterujaan yang garang dalam hati seorang pahlawan.

विक्रीडमानम्sporting/playing, dancing (in joy)
विक्रीडमानम्:
Karma
TypeVerb
Rootवि+क्रीड् (धातु) → क्रीडमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular, वर्तमान-कृदन्त (शतृ/शानच्), आत्मनेपद-भाव
कौन्तेयम्the son of Kunti (Bhima/Arjuna etc.)
कौन्तेयम्:
Karma
TypeNoun
Rootकौन्तेय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
हर्षेणwith joy
हर्षेण:
Karana
TypeNoun
Rootहर्ष (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
महताgreat, intense
महता:
Karana
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
युतम्endowed/connected (with)
युतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular, भूतकृदन्त (क्त)
निहत्यhaving slain
निहत्य:
TypeVerb
Rootनि+हन् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), पूर्वकाल
तरसाwith speed/force
तरसा:
Karana
TypeNoun
Rootतरस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
शत्रुम्enemy
शत्रुम्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
महाबलसमन्वितम्endowed with great strength
महाबलसमन्वितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहाबल-समन्वित (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
निष्पापO sinless one
निष्पाप:
TypeNoun
Rootनिष्पाप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra
B
Bhima (Bhimasena)
K
Kunti
E
enemy (unnamed)

Educational Q&A

The verse highlights a moral tension within kshatriya-dharma: the warrior must perform violent duty in war, yet the mind can be swept by exhilaration after victory. It invites reflection on self-mastery—how righteous action in a grim context can still provoke intense emotion that must be understood and governed.

Sanjaya reports to King Dhritarashtra that Bhima, after swiftly killing a powerful enemy, is seen moving in exuberant celebration—'sporting' with great joy—on the battlefield.