Shloka 17

Yuga-Lakṣaṇa and Varṣa-Pramāṇa Inquiry (युगलक्षण–वर्षप्रमाण–प्रश्न)

Devanagari script

ततो नित्यमुपादत्ते वासव: परमं जलम्‌ । ततो वर्ष प्रभवति वर्षकाले जनेश्वर,जनेश्वर! इन्द्र वहींसे सदा उत्तम जल ग्रहण करते हैं। इसीलिये वर्षाकालमें वे यथेष्ट जल बरसानेमें समर्थ होते हैं

Transliteration

tato nityam upādatte vāsavaḥ paramaṃ jalam | tato varṣaḥ prabhavati varṣakāle janeśvara ||

Translation

Sanjaya berkata: “Oleh sebab itu Vāsava (Indra) sentiasa menyedut air yang paling baik; dan daripadanya, wahai tuan manusia, hujan pun terbit pada musim hujan. Dengan memelihara kitaran kosmik ini, Indra mampu menurunkan curahan yang melimpah pada waktunya.”

Word by Word

• ततः: from there/thereupon
• ततः: Apadana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्यय

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण)

• उपादत्ते: takes/receives
• Type: Verb
• Root: उप-आ-दा (दा/ददाति)
• Form: लट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्

• वासवः: Vāsava (Indra)
• वासवः: Karta
• Type: Noun
• Root: वासव
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• परमम्: supreme/excellent
• परमम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: परम
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• जलम्: water
• जलम्: Karma
• Type: Noun
• Root: जल
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• ततः: thereupon/from that
• ततः: Apadana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्यय

• वर्षः: rain
• वर्षः: Karta
• Type: Noun
• Root: वर्ष
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• प्रभवति: arises/comes forth
• Type: Verb
• Root: प्र-भू
• Form: लट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• वर्षकाले: in the rainy season
• वर्षकाले: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: वर्षकाल
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्

• जनेश्वर: O lord of men
• Type: Noun
• Root: जनेश्वर
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन, एकवचनम्

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Vāsava (Indra)
• jalam (water)
• varṣa (rain)
• varṣakāla (rainy season)
• janeśvara (the king addressed, i.e., Dhṛtarāṣṭra)