Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Parīkṣit-janma-saṃkaṭa and Kuntī’s petition to Vāsudeva (परिक्षिज्जन्मसंकटं कुन्त्याः प्रार्थना च)

षष्टिरुष्टसहस्राणि शतानि द्विगुणा हया: । वारणाश्न महाराज सहस्रशतसम्मिता:,महाराज! साठ हजार ऊँट, एक करोड़ बीस लाख घोड़े, एक लाख हाथी, एक लाख रथ, एक लाख छकड़े और उतनी ही हथिनियाँ थीं। गधों और मनुष्योंकी तो गिनती ही नहीं थी

ṣaṣṭir uṣṭa-sahasrāṇi śatāni dvi-guṇā hayāḥ | vāraṇāś ca mahārāja sahasra-śata-sammitāḥ ||

Vaiśampāyana berkata: “Wahai raja agung, ada enam puluh ribu unta; kuda-kuda dalam ukuran dua kali seratus kali ganda; dan gajah berjumlah seratus ribu.” Rangkap ini menegaskan betapa luasnya sumber daya diraja—gambaran kekuasaan duniawi yang, dalam bingkai etika Mahābhārata, mengajak renungan bahawa kelimpahan harus ditadbir oleh dharma, bukan oleh kesombongan atau keterlaluan.

षष्टिःsixty
षष्टिः:
Karta
TypeNoun
Rootषष्टि
FormFeminine, Nominative, Singular
उष्ट्रof camels
उष्ट्र:
Sambandha
TypeNoun
Rootउष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Plural
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
Karta
TypeNoun
Rootसहस्र
FormNeuter, Nominative, Plural
शतानिhundreds
शतानि:
Karta
TypeNoun
Rootशत
FormNeuter, Nominative, Plural
द्विगुणाःdouble (in number)
द्विगुणाः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootद्विगुण
FormMasculine, Nominative, Plural
हयाःhorses
हयाः:
Karta
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Nominative, Plural
वारणाःelephants
वारणाः:
Karta
TypeNoun
Rootवारण
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
सहस्रa thousand
सहस्र:
Karta
TypeNoun
Rootसहस्र
FormNeuter, Nominative, Singular
शतa hundred
शत:
Karta
TypeNoun
Rootशत
FormNeuter, Nominative, Singular
सम्मिताःamounting to / numbering
सम्मिताः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootसम् + मा (मित)
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
mahārāja (the king addressed)
C
camels (uṣṭa)
H
horses (haya)
E
elephants (vāraṇa)

Educational Q&A

The verse highlights vast material and military resources, implicitly pointing to the Mahābhārata’s ethical concern: power and abundance must be restrained and directed by dharma, not by vanity or exploitation.

Vaiśampāyana is describing the enormous quantities of animals—camels, horses, and elephants—indicating the scale of royal preparations and possessions in the Ashvamedhika context.