Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Abhimanyunidhana-prakāśaḥ — Vasudeva–Kṛṣṇa–Subhadrā–Kuntī śoka-saṃvāda

Disclosure and Consolation

ततः सेनापतिरभूत्‌ कर्णो दौर्योधने बले । अक्षौहिणीभ्रि: शिष्टाभिवृत: पञचभिराहवे,तत्पश्चात्‌ दुर्योधनकी सेनामें कर्णको सेनापति बनाया गया, जो मरनेसे बची हुए पाँच अक्षौहिणी सेनाओंसे घिरकर युद्धके मैदानमें खड़ा था

tataḥ senāpatir abhūt karṇo dauryodhane bale | akṣauhiṇībhṛḥ śiṣṭābhivṛtaḥ pañcabhir āhave ||

Kemudian Karṇa dilantik sebagai panglima tertinggi tentera Duryodhana. Di medan perang dia berdiri dikelilingi oleh lima akṣauhiṇī yang masih tinggal—sisa selepas pembantaian terdahulu—lalu memikul kepimpinan dalam perang yang sudah letih dari segi moral akibat kehilangan yang tidak putus-putus.

ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
सेनापतिःcommander of the army
सेनापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootसेनापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभूत्became/was
अभूत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (अङ्गीकृत-भूत), प्रथमपुरुष, एकवचन
कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दौर्योधनेunder/with Duryodhana (in Duryodhana's)
दौर्योधने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदौर्योधन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
बलेin the army/force
बले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अक्षौहिणीभिःby/with (the) akshauhinis (army divisions)
अक्षौहिणीभिः:
Karana
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
शिष्टाभिःremaining/surviving
शिष्टाभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootशिष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
आवृतःsurrounded/covered
आवृतः:
TypeAdjective
Rootआ-वृ (धातु) → आवृत (क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पञ्चभिःby/with five
पञ्चभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
आहवेin battle
आहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआहव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

वासुदेव उवाच

V
Vasudeva (speaker)
K
Karna
D
Duryodhana
A
Akshauhini (military division)

Educational Q&A

The verse highlights how leadership in war often arises amid irreversible consequences: even a mighty commander like Karṇa assumes command only after immense depletion. It invites reflection on dharma in conflict—valor and loyalty operate within a larger moral cost created by prolonged violence.

Vāsudeva narrates that after earlier commanders are gone, Karṇa is appointed commander-in-chief of Duryodhana’s forces. He stands in battle supported by the five remaining akṣauhiṇī divisions—what is left of the Kaurava army.