Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Kṛṣṇa’s Departure, Auspicious Omens, and the Opening of the Uttaṅka Dialogue (कृष्णप्रयाण-निमित्त-उत्तङ्कसंवाद-प्रारम्भः)

भवता तत्कृतं कर्म येनावाप्तो जयो मया । 'शत्रुकी सेनाको आपने ही अपने तेजसे दग्ध कर दिया था। तभी मैंने युद्धमें उसपर विजय पायी है। आपने ही ऐसे-ऐसे उपाय किये हैं, जिनसे मुझे विजय सुलभ हुई है ।। १८ हे || दुर्योधनस्य संग्रामे तव बुद्धिपराक्रमै:,'संग्राममें आपकी ही बुद्धि और पराक्रमसे दुर्योधन, कर्ण, पापी सिन्धुराज जयद्रथ तथा भूरिश्रवाके वधका उपाय मुझे यथावत्‌ रूपसे दृष्टिगोचर हुआ

bhavatā tatkṛtaṃ karma yenāvāpto jayo mayā | śatrukī senā ko 'pne hī āpane tejase dagdha kara diyā thā | tathāhaṃ yuddhe tasyopari jayaṃ prāptavān | tvayaiva tathā-tathopāyāḥ kṛtāḥ yaiḥ mama jayaḥ sulabho 'bhavat || duryodhanasya saṅgrāme tava buddhi-parākramaiḥ karṇa-pāpi-sindhurāja-jayadratha-bhūriśravāṇāṃ vadhasyopāyo mama yathāvat dṛṣṭigocaraḥ abhavat ||

Vaiśampāyana berkata: “Melalui apa yang engkau laksanakanlah kemenangan sampai kepadaku. Engkau sendiri, dengan sinar keagunganmu, seolah-olah telah membakar hangus bala tentera musuh; maka sebab itulah aku memenangi pertempuran atas mereka. Engkau merancang sedemikian rupa sehingga kejayaanku menjadi mudah. Dalam perang melawan Duryodhana, dengan kebijaksanaan dan keberanianmu, strategi yang tepat untuk menewaskan Duryodhana, Karṇa, raja Sindhu yang berdosa Jayadratha, serta Bhūriśravas menjadi nyata bagiku.”

भवताby you
भवता:
Karana
TypeNoun
Rootभवत्
FormMasculine, Instrumental, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
कृतम्done
कृतम्:
Karma
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
कर्मdeed, act
कर्म:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
येनby which
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Instrumental, Singular
अवाप्तःobtained, attained
अवाप्तः:
Karma
TypeVerb
Rootआप् (अव-आप्)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
जयःvictory
जयः:
Karta
TypeNoun
Rootजय
FormMasculine, Nominative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Duryodhana
K
Karṇa
J
Jayadratha
B
Bhūriśravas
S
Sindhu (as Jayadratha’s realm/identity)
E
enemy army (śatrusenā)

Educational Q&A

Victory in war is portrayed as arising not only from brute force but from wise counsel and purposeful action; the verse emphasizes accountability and the ethical weight of strategy—how intelligence and valor can decisively shape outcomes, including life-and-death consequences.

The speaker credits another person’s deeds, brilliance (tejas), and strategic counsel for making victory possible, stating that through that guidance the methods for overcoming key Kaurava champions—Duryodhana, Karṇa, Jayadratha, and Bhūriśravas—became clear.