Shloka 3
Adhyāya 48: Brahmopadeśa on Prāṇāyāma, Sāttvika Vṛtti, and the Sattva–Kṣetrajña Question
Devanagari script
निमेषमात्रमपि चेत् संयम्यात्मानमात्मनि । गच्छत्यात्मप्रसादेन विदुषां प्राप्तिमव्ययाम्,जो एक निमेष भी अपने मनको आत्मामें एकाग्र कर लेता है, वह अन्त:करणकी प्रसन्नताको पाकर विद्दानोंको प्राप्त होनेवाली अक्षय गतिको पा जाता है
Transliteration
nimeṣamātram api cet saṁyamyātmānam ātmani | gacchaty ātmaprasādena viduṣāṁ prāptim avyayām ||
Translation
Vāyudeva bersabda: “Walaupun hanya selama sekelip mata, jika seseorang mengekang diri dan menghimpunkan minda ke dalam Ātman, maka dengan ketenangan dan kurnia yang bangkit dari batin, dia mencapai keadaan yang tidak binasa, sebagaimana dicapai oleh para bijaksana.”
Word by Word
निमेषमात्रम्even for a mere moment (a blink)
निमेषमात्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिमेषमात्र
FormNeuter, Accusative, Singular
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
संयम्यhaving restrained/controlled
संयम्य:
TypeVerb
Rootसम्-यम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
आत्मानम्the self (mind/inner self)
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
आत्मनिin the self
आत्मनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Locative, Singular
गच्छतिgoes/attains
गच्छति:
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent, Indicative, Third, Singular, Parasmaipada
आत्मप्रसादेनby the serenity/clarity of the self (inner organ)
आत्मप्रसादेन:
Karana
TypeNoun
Rootआत्मप्रसाद
FormMasculine, Instrumental, Singular
विदुषाम्of the wise
विदुषाम्:
TypeNoun
Rootविद्वस्
FormMasculine, Genitive, Plural
प्राप्तिम्attainment/state
प्राप्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्राप्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
अव्ययाम्imperishable
अव्ययाम्:
TypeAdjective
Rootअव्यया
FormFeminine, Accusative, Singular
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
Vāyudeva (Wind-god)Ā
ātman (the Self)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes