Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Rajo-guṇa-nirdeśa — Brahmā’s Enumeration of Rajasic Dispositions

नृत्यवादित्रगीतानां प्रसज्रा ये च केचन । सर्व एते गुणा विप्रा राजसा: सम्प्रकीर्तिता:,विप्रगण! द्रोह, माया, शठता, मान, चोरी, हिंसा, घृणा, परिताप, जागरण, दम्भ, दर्प, राग, सकाम भक्ति, विषय-प्रेम, प्रमोद, द्यूतक्रीड़ा, लोगोंके साथ विवाद करना, स्त्रियोंके लिये सम्बन्ध बढ़ाना, नाच-बाजे और गानमें आसक्त होना--से सब राजस गुण कहे गये हैं

vāyudeva uvāca | nṛtyavāditragītānāṃ prasaktā ye ca kecana | sarva ete guṇā viprā rājasāḥ samprakīrtitāḥ ||

Vāyudeva berkata: “Wahai para brāhmaṇa, mereka yang terpaut pada tarian, muzik alat, dan nyanyian—dan apa pun yang sejenis dengannya—semuanya dinyatakan sebagai sifat-sifat rajas.”

नृत्यof dances
नृत्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनृत्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive, Plural
वादित्रof musical instruments
वादित्र:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवादित्र (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive, Plural
गीतानाम्of songs
गीतानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगीत (प्रातिपदिक; कृदन्त from √गै/गाय्)
FormNeuter, Genitive, Plural
प्रसज्राःaddicted/attached
प्रसज्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रसज्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
येwho
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
केचनsome (certain persons)
केचन:
Karta
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
गुणाःqualities
गुणाः:
Karta
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
विप्राःO Brahmins
विप्राः:
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Plural
राजसाःrajasic
राजसाः:
Karta
TypeAdjective
Rootराजस (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
सम्प्रकीर्तिताःare declared/proclaimed
सम्प्रकीर्तिताः:
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-√कीर्त् (क्त कृदन्त; प्रातिपदिक: सम्प्रकीर्तित)
FormMasculine, Nominative, Plural

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva
V
viprāḥ (brāhmaṇas)