Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)

पुरस्याभ्यन्तरे तिष्ठन्‌ यस्मिन्नावसथे वसेत्‌ । तस्मिन्नावसथे धार्य सबाहा[॒ भ्यन्तरं मन:,शरीरके भीतर रहते हुए वह आत्मा जिस आश्रयमें स्थित होता है, उसीमें बाह्य और आभ्यन्तर विषयोंसहित मनको धारण करे

purasya abhyantare tiṣṭhan yasminn āvasathe vaset | tasminn āvasathe dhāryaṃ sabāhya-abhyantaraṃ manaḥ ||

Berdiam di dalam kota—yakni di dalam tubuh—hendaklah seseorang meneguhkan minda di tempat kediaman yang sama, tempat Diri (Ātman) bersemayam, dengan menghimpunkannya di sana bersama objek-objek luaran dan dalaman. Ajaran ini menuntut disiplin batin: jangan biarkan perhatian berselerak pada objek indera dan khayalan, tetapi tambatkan minda pada singgasana Diri dalam kehidupan berjasad.

पुरस्यof the city
पुरस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुर
FormNeuter, Genitive, Singular
अभ्यन्तरेinside, in the interior
अभ्यन्तरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअभ्यन्तर
FormMasculine, Locative, Singular
तिष्ठन्standing, remaining
तिष्ठन्:
Karta
TypeVerb
Rootस्था (तिष्ठति)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
आवसथेin the dwelling/abode
आवसथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआवसथ
FormMasculine, Locative, Singular
वसेत्should dwell, should reside
वसेत्:
TypeVerb
Rootवस्
FormVidhi-lin (optative), Parasmaipada, present (injunctive/optative sense), 3rd, Singular
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
आवसथेin the dwelling/abode
आवसथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआवसथ
FormMasculine, Locative, Singular
धार्यto be held/sustained; should be held
धार्य:
TypeVerb
Rootधृ
Formयत् (gerundive; to be done), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
he/that (one)
:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
बाह्यexternal (objects)
बाह्य:
TypeAdjective
Rootबाह्य
FormNeuter, Accusative, Plural
अभ्यन्तरम्internal (objects)
अभ्यन्तरम्:
TypeAdjective
Rootअभ्यन्तर
FormNeuter, Accusative, Singular
मनःmind
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Accusative, Singular

ब्राह्मण उवाच

पुर (body as city)
आत्मा (Self)
मनस् (mind)
आवासथ (abode)