Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

धृतराष्ट्रस्य पश्चात्तापः तथा वनप्रस्थानानुज्ञा | Dhṛtarāṣṭra’s Remorse and Request for Forest-Retirement

'प्रातःकाल उठकर (नित्य नियमसे निवृत्त होनेके बाद) पहले तुम्हें उन लोगोंसे मिलना चाहिये, जो तुम्हारे खर्च-बर्चके कामपर नियुक्त हों। उसके बाद आभूषण पहनने या भोजन करनेके कामपर ध्यान देना चाहिये ।। पश्येथाश्व॒ ततो योधान्‌ सदा त्वं प्रतिहर्षयन्‌ । दूतानां च चराणां च प्रदोषस्ते सदा भवेत्‌,“तत्पश्चात्‌ सैनिकोंका हर्ष और उत्साह बढ़ाते हुए उनसे मिलना चाहिये। दूतों और जासूसोंसे मिलनेके लिये तुम्हारे लिये सर्वोत्तम समय संध्याकाल है

vaiśampāyana uvāca | prātaḥkāle utthāya (nityaniyamān nirvṛtya) pūrvaṃ tvayā teṣāṃ saha saṃgamo kartavyaḥ ye tava vyayavyayakārye niyuktāḥ | tataḥ alaṅkāradhāraṇe bhojane vā manaḥ kartavyam || paśyethāśva tato yodhān sadā tvaṃ pratiharṣayan | dūtānāṃ ca carāṇāṃ ca pradoṣas te sadā bhavet ||

Vaiśampāyana berkata: “Bangunlah pada waktu fajar dan setelah menyelesaikan amalan harianmu, terlebih dahulu temuilah mereka yang dilantik mengurus perbelanjaan dan belanja rumah tangga. Sesudah itu, berilah perhatian kepada hal seperti berhias diri atau menjamah makanan. Kemudian, sambil sentiasa menyuntik semangat, temuilah para pahlawan dan bangkitkan keberanian mereka. Adapun untuk bertemu utusan dan pengintip, waktu senja petang sentiasa paling sesuai bagimu.”

पश्येथyou should see/meet
पश्येथ:
Karta
TypeVerb
Rootपश् (दर्शने)
FormVidhi-linga, Optative, 2, Singular, Parasmaipada
अथthen/now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
ततःthereafter/from that
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
योधान्warriors/soldiers
योधान्:
Karma
TypeNoun
Rootयोध (युध्-धातुजः प्रातिपदिकम्)
FormMasculine, Accusative, Plural
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
प्रतिहर्षयन्gladdening/encouraging
प्रतिहर्षयन्:
Karta
TypeVerb
Rootप्रतिहर्षय् (प्रति + हृष् caus.)
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Singular
दूतानाम्of messengers
दूतानाम्:
TypeNoun
Rootदूत
FormMasculine, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
चराणाम्of spies/agents
चराणाम्:
TypeNoun
Rootचर (चर्-धातुजः; ‘spy/agent’ अर्थे)
FormMasculine, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
प्रदोषःevening/twilight
प्रदोषः:
TypeNoun
Rootप्रदोष
FormMasculine, Nominative, Singular
तेfor you/to you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
भवेत्should be/would be
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू (सत्तायाम्)
FormVidhi-linga, Optative, 3, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
yodhāḥ (warriors/soldiers)
D
dūtāḥ (envoys/messengers)
C
carāḥ (spies/scouts)