Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

Bhāgīrathī-tīra-śauca, Kurukṣetra-gamana, and Śatayūpa-āśrama-dīkṣā (गङ्गातीरशौच–कुरुक्षेत्रगमन–शतयूपाश्रमदीक्षा)

यदर्थो हि नरो राजंस्तदर्थो5स्यातिथि: स्मृतः । इत्युक्त: स तथेत्येवं प्राह धर्मात्मजो नृपम्‌

yad-artho hi naro rājan tad-artho 'syātithiḥ smṛtaḥ | ity uktaḥ sa tathety evaṁ prāha dharmātmajo nṛpam |

Vaiśampāyana berkata: “Wahai Raja, inilah peraturannya: apa sahaja yang digunakan seseorang untuk keperluannya sendiri, dengan perkara itulah juga dia harus memuliakan tetamu—demikianlah ketetapan śāstra.” Setelah hal itu dikatakan, Dharmarāja Yudhiṣṭhira menjawab, “Demikianlah,” menerima ajaran itu; lalu bersama saudara-saudaranya dia memakan buah-buahan dan akar-akar yang ditawarkan. Sesudah itu, mereka semua bertekad tinggal di bawah pepohon, menyara diri hanya dengan buah, akar, dan air, dan bermalam di situ—memeluk kesederhanaan dan layanan kepada tetamu sebagai dharma.

यत्whatever (thing)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अर्थःuse/purpose/means
अर्थः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
नरःa man
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
तत्that (same thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अर्थःuse/means
अर्थः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्यof him/of this (man)
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
अतिथिःguest
अतिथिः:
Karta
TypeNoun
Rootअतिथि
FormMasculine, Nominative, Singular
स्मृतःis considered/remembered
स्मृतः:
TypeVerb
Rootस्मृ (स्मरणे)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular, Passive (PPP sense)
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उक्तःhaving been told/addressed
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच् (वचने)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular, Passive (PPP sense)
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाso/thus
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
एवम्in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
प्राहsaid/spoke
प्राह:
TypeVerb
Rootप्र+अह् (ब्रू/अह् कथने)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
धर्मात्मजःson of Dharma (Yudhiṣṭhira)
धर्मात्मजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मात्मज
FormMasculine, Nominative, Singular
नृपम्the king
नृपम्:
Karma
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira (Dharmarāja, Dharmātmaja)
T
the king (rājan/nṛpa; addressee)
A
atithi (guest)
Ś
śāstra (scriptural injunction)
P
phala-mūla (fruits and roots)
J
jala (water)
V
vṛkṣa (trees)