Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Śrāddha-utpatti and Nivāpa–Agni Precedence (श्राद्धोत्पत्तिः—निवापेऽग्निपूर्वकत्वम्)

पूर्वप्रोष्ठपदा: कुर्वन्‌ बहून्‌ विन्दत्यजाविकान्‌ । उत्तरासु प्रकुर्वाणो विन्दते गा: सहस्रश:,पूर्वभाद्रपदा्में श्राद्ध करनेवाला बहुत-से भेड़-बकरोंका लाभ लेता है और उत्तराभाद्रपदामें श्राद्ध करनेवाला सहस्रों गौएँ पाता है

pūrvaproṣṭhapadāḥ kurvan bahūn vindaty ajāvikān | uttarāsu prakurvāṇo vindate gāḥ sahasraśaḥ ||

Bhīṣma bersabda: “Sesiapa yang melaksanakan upacara śrāddha ketika nakṣatra Pūrvaproṣṭhapadā (Pūrvabhādrapadā) berkuasa akan memperoleh banyak kambing dan biri-biri; dan sesiapa yang melaksanakannya di bawah Uttarāproṣṭhapadā (Uttarabhādrapadā) akan memperoleh lembu beribu-ribu.”

पूर्वप्रोष्ठपदाःon the (lunar mansion) Pūrvaproṣṭhapadā days
पूर्वप्रोष्ठपदाः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपूर्वप्रोष्ठपदा
FormFeminine, Nominative, Plural
कुर्वन्doing / performing
कुर्वन्:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
बहून्many
बहून्:
Karma
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Accusative, Plural
विन्दतिobtains / finds
विन्दति:
TypeVerb
Rootविद् (लभ्/प्राप्-अर्थे)
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada
अजाविकान्goats and sheep
अजाविकान्:
Karma
TypeNoun
Rootअजाविक
FormMasculine, Accusative, Plural
उत्तरासुin the later ones / in Uttarā (days)
उत्तरासु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootउत्तर
FormFeminine, Locative, Plural
प्रकुर्वाणःperforming (duly)
प्रकुर्वाणः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र + कृ
Formशानच् (present middle participle), Masculine, Nominative, Singular
विन्दतेobtains
विन्दते:
TypeVerb
Rootविद् (लभ्/प्राप्-अर्थे)
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada
गाःcows
गाः:
Karma
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Accusative, Plural
सहस्रशःby thousands / in thousands
सहस्रशः:
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस्

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
P
Pūrvaproṣṭhapadā (Pūrvabhādrapadā) nakṣatra
U
Uttarāproṣṭhapadā (Uttarabhādrapadā) nakṣatra
G
goats
S
sheep
C
cows

Educational Q&A

That śrāddha, when performed with attention to auspicious timing (here, specific nakṣatras), is presented as yielding enhanced results; the verse frames ritual precision as part of dharma and associates it with prosperity (livestock as a traditional measure of wealth).

In Bhīṣma’s instruction section of the Anuśāsana Parva, he enumerates the fruits of performing śrāddha on particular lunar mansions, stating that Pūrvaproṣṭhapadā brings many goats/sheep, while Uttarāproṣṭhapadā brings thousands of cows.