Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

Chapter 84: Brahmā’s Counsel on Tāraka, the Search for Agni, and the Genesis of Skanda

Kārttikeya

सुरूपा बहुरूपाश्न विश्वरूपाश्व मातर: । प्राजापत्यमिति ब्रह्मन्‌ जपेन्नित्यं यतव्रतः,नरेन्द्र! शक्तिशाली सूर्य और बलवान्‌ वायु जिन लोकोंके अधिपति हैं, एवं राजा वरुण जिन लोकोंके ऐश्वर्यपर प्रतिष्ठित हैं, मनुष्य गोदान करके उन्हीं लोकोंमें जाता है। गौएँ युगन्धरा, सुरूपा, बहुरूपा, विश्वरूपा तथा सबकी माताएँ हैं। शुकदेव! मनुष्य संयम- नियमके साथ रहकर गौओंके इन प्रजापतिकथित नामोंका प्रतिदिन जप करे

surūpā bahurūpāś ca viśvarūpāś ca mātaraḥ | prājāpatyam iti brahman japennityaṃ yatavrataḥ ||

Vyāsa berkata: “Wahai Brāhmaṇa, seseorang yang teguh dalam ikrar hendaklah setiap hari melafazkan nama-nama lembu yang dianugerahkan oleh Prajāpati—Surūpā, Bahurūpā, Viśvarūpā, dan ‘Mātaraḥ’ (Para Ibu). Dengan memuliakan dan menghadiahkan lembu, seseorang mencapai alam-alam luhur yang diperintah oleh Suria yang perkasa dan Angin yang kuat, serta alam-alam yang kemakmurannya berada di bawah Raja Varuṇa. Maka, penghormatan kepada lembu—melalui pemberian dan ingatan suci—menjadi jalan dharma menuju pahala dan takdir yang lebih tinggi.”

सुरूपाःbeautiful-formed (ones)
सुरूपाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुरूपा
FormFeminine, Nominative, Plural
बहुरूपाःhaving many forms
बहुरूपाः:
Karta
TypeAdjective
Rootबहुरूपा
FormFeminine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
विश्वरूपाःhaving all forms / universal-formed
विश्वरूपाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविश्वरूपा
FormFeminine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
मातरःmothers
मातरः:
Karta
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Nominative, Plural
प्राजापत्यम्the Prajapatya (name/formula)
प्राजापत्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्राजापत्य
FormNeuter, Accusative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
ब्रह्मन्O Brahmin / O sage
ब्रह्मन्:
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Vocative, Singular
जपेत्should recite / should mutter (a mantra)
जपेत्:
TypeVerb
Rootजप्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
नित्यम्always / daily
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
यतव्रतःone whose vows are restrained / self-disciplined
यतव्रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootयतव्रत
FormMasculine, Nominative, Singular
नरेन्द्रO king (lord of men)
नरेन्द्र:
TypeNoun
Rootनरेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
B
Brahman (addressed Brāhmaṇa)
P
Prajāpati
C
Cows (Gauḥ)
S
Surūpā
B
Bahurūpā
V
Viśvarūpā
M
Mātaraḥ (Mothers)
S
Sūrya (Sun)
V
Vāyu (Wind)
V
Varuṇa

Educational Q&A

The verse teaches that honoring cows through disciplined practice—especially daily recitation of their sacred, Prajāpati-associated names—and through the act of go-dāna generates great religious merit, leading to exalted realms associated with cosmic deities (Sun, Wind, Varuṇa).

Vyāsa is instructing a learned listener (addressed as ‘Brahman’) within a broader discourse on gifts and dharma, emphasizing the spiritual efficacy of cow-gifting and the devotional practice of remembering cows by specific sacred epithets.