Next Verse

Shloka 2

Bhūmi-dānasya Māhātmya

The Pre-eminence of Land-Gift

युधिष्ठिरने कहा--कुरुकुलपुंगव! भरतश्रेष्ठ! बगीचे लगाने और जलाशय बनवानेका जो फल होता है, उसीको अब मैं आपके मुखसे सुनना चाहता हूँ ।। भीष्म उवाच सुप्रदर्शा बलवती चित्रा धातुविभूषिता । उपेता सर्वभूतैश्व श्रेष्ठा भूमिरिहोच्यते,भीष्मजी बोले--राजन्‌! जो देखनेमें सुन्दर हो, जहाँकी मिट्टी प्रबल, अधिक अन्न उपजानेवाली हो, जो विचित्र एवं अनेक धातुओंसे विभूषित हो तथा समस्त प्राणी जहाँ निवास करते हों, वही भूमि यहाँ श्रेष्ठ बतायी जाती है

bhīṣma uvāca | supradarśā balavatī citrā dhātuvibhūṣitā | upetā sarvabhūtaiś ca śreṣṭhā bhūmir ihocyate ||

Yudhiṣṭhira berkata: “Wahai kemuncak keturunan Kuru, wahai yang terunggul antara Bharata! Kini aku ingin mendengar daripada mulutmu sendiri tentang pahala menanam taman dan membina takungan air.” Bhīṣma menjawab: “Wahai Raja! Tanah yang disebut paling utama di sini ialah tanah yang elok dipandang, teguh dan subur, beraneka ragam serta dihiasi pelbagai galian, dan menjadi tempat tinggal segala jenis makhluk.”

भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
सुप्रदर्शाvery beautiful to behold
सुप्रदर्शा:
Karta
TypeAdjective
Rootसुप्रदर्शा
FormFeminine, Nominative, Singular
बलवतीstrong, fertile
बलवती:
Karta
TypeAdjective
Rootबलवत्
FormFeminine, Nominative, Singular
चित्राvariegated, wonderful
चित्रा:
Karta
TypeAdjective
Rootचित्र
FormFeminine, Nominative, Singular
धातु-विभूषिताadorned with minerals/metals
धातु-विभूषिता:
Karta
TypeAdjective
Rootविभूषित (वि+भूष्)
FormFeminine, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त)
उपेताendowed, possessed
उपेता:
Karta
TypeAdjective
Rootउपेत (उप+इ)
FormFeminine, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त)
सर्व-भूतैःwith all beings/creatures
सर्व-भूतैः:
Karana
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
श्रेष्ठाexcellent, best
श्रेष्ठा:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormFeminine, Nominative, Singular
भूमिःland, earth
भूमिः:
Karta
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Nominative, Singular
इहhere (in this context/world)
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
उच्यतेis said/called
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Third, Singular, Passive (Karmani)

भीष्म उवाच

B
Bhishma
Y
Yudhishthira
L
land (bhūmi)
A
all beings (sarvabhūta)

Educational Q&A

Bhishma defines ‘excellent land’ as that which is beautiful, fertile and strong, resource-rich, and capable of sustaining diverse life—implying that dharmic value lies in supporting life and common welfare, the basis for praising acts like planting groves and building water-reservoirs.

In the Anushasana Parva, Yudhishthira asks about the fruit (merit) of establishing gardens and constructing water bodies. Bhishma responds by first describing what constitutes the best kind of land, preparing the ground for a discussion of charitable, life-sustaining works.