Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

अध्याय ५६ — च्यवन–कुशिकसंवादः

Cyavana–Kuśika Dialogue on Lineage, Conflict, and Transmission

वेपमानौ निराहारौ पञ्चाशद्रात्रकर्षितौ । कथंचिदूहतुर्वीरी दम्पती तं रथोत्तमम्‌,पचास राततक उपवास करनेके कारण वे बहुत दुबले हो गये थे, उनका सारा शरीर काँप रहा था; तथापि वे वीर दम्पति किसी प्रकार साहस करके उस विशाल रथका बोझ ढो रहे थे

vepamānau nirāhārau pañcāśad-rātra-karśitau | kathaṃcid ūhatur vīrī dampatī taṃ rathottamam ||

Bhishma berkata: “Seluruh anggota mereka menggigil, tanpa makanan, dan susut kering oleh lima puluh malam; namun pasangan suami isteri yang gagah itu entah bagaimana mengumpulkan keberanian, lalu dengan usaha yang amat berat, menanggung dan mengheret kereta perang yang unggul itu.”

वेपमानौtrembling
वेपमानौ:
Karta
TypeAdjective
Rootवेपमान (√वेप्)
FormMasculine, Nominative, Dual
निराहारौwithout food, fasting
निराहारौ:
Karta
TypeAdjective
Rootनिराहार
FormMasculine, Nominative, Dual
पञ्चाशत्fifty
पञ्चाशत्:
Karma
TypeNoun
Rootपञ्चाशत्
FormFeminine, Accusative, Singular
रात्रnights
रात्र:
Karma
TypeNoun
Rootरात्रि
FormFeminine, Accusative, Plural
कर्षितौemaciated, worn down
कर्षितौ:
Karta
TypeAdjective
Rootकर्षित (√कृश्/√कर्ष्)
FormMasculine, Nominative, Dual
कथंचित्somehow, with difficulty
कथंचित्:
TypeIndeclinable
Rootकथंचित्
ऊहतुःthey bore/carried
ऊहतुः:
TypeVerb
Root√वह् (उह् as strengthened/variant in perfect)
FormPerfect (Liṭ), Third, Dual
वीरीheroic, brave
वीरी:
Karta
TypeAdjective
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Dual
दम्पतीthe couple (husband and wife)
दम्पती:
Karta
TypeNoun
Rootदम्पति
FormMasculine, Nominative, Dual
तम्that
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
रथोत्तमम्the excellent/best chariot
रथोत्तमम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ + उत्तम
FormMasculine, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
H
heroic husband and wife (dampatī)
E
excellent chariot (rathottama)