Next Verse

Shloka 1

गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow

Nahuṣa–Cyavana Episode

इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें विवाहधर्मके अन्तर्गत पैतृक धनका विभागनामक सैंतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ४७ ॥ अपना बछ। जि: - 'दार' शब्दकी व्युत्पत्ति इस प्रकार है--“आद्रियन्ते त्रिवर्गार्थिभि: इति दारा'। धर्म

yudhiṣṭhira uvāca |

arthāl lobhād vā kāmād vā varṇānāṃ cāpy aniścayāt |

ajñānād vāpi varṇānāṃ jāyate varṇasaṅkaraḥ ||

Yudhiṣṭhira berkata: “Wahai Datukanda, sama ada kerana tarikan harta, kerana ketamakan, kerana nafsu, atau kerana kekeliruan tentang varṇa—bahkan kerana kejahilan mengenainya—maka lahirlah keturunan campuran (varṇasaṅkara). Apabila didorong oleh sebab-sebab itu, seorang wanita daripada varṇa yang lebih tinggi menjalin hubungan dengan seorang lelaki daripada varṇa yang lebih rendah, maka terbitlah zuriat campuran. Beritahulah aku: apakah dharma bagi mereka yang lahir daripada percampuran varṇa demikian, dan apakah tugas serta pekerjaan yang ditetapkan bagi mereka?”

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
अर्थात्from wealth; for the sake of wealth
अर्थात्:
TypeIndeclinable
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
लोभात्from greed
लोभात्:
Apadana
TypeNoun
Rootलोभ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
कामात्from desire/passion
कामात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
वर्णानाम्of the varṇas/classes
वर्णानाम्:
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि (निपात)
अनिश्चयात्from uncertainty/indeterminacy
अनिश्चयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअनिश्चय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative, Singular
अज्ञानात्from ignorance
अज्ञानात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअज्ञान (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Ablative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि (निपात)
वर्णानाम्of the varṇas/classes
वर्णानाम्:
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
जायतेis born/arises
जायते:
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
FormPresent (Laṭ), 3rd, Singular, Ātmanepada
वर्णसंकरःintermixture of classes; mixed progeny
वर्णसंकरः:
Karta
TypeNoun
Rootवर्णसंकर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular

युधिषछ्िर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
P
Pitāmaha (Bhīṣma, implied addressee)

Educational Q&A

The verse frames varṇasaṅkara as arising from ethically charged motives (greed, desire) as well as from epistemic/social confusion (ignorance or uncertainty about varṇa). It sets up a dharma-inquiry: how society should assign duties and moral expectations to those born from irregular unions, emphasizing responsibility, social regulation, and the need for clear ethical guidance.

In the Anuśāsana Parva’s instruction setting, Yudhiṣṭhira questions the Grandsire (Bhīṣma) about the origin of mixed progeny and asks for a detailed account of their dharma and prescribed occupations—preparing the ground for Bhīṣma’s normative explanation in the subsequent verses.