Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Vipulopākhyāna—Ruci-rakṣā and Śakra’s Māyā (विपुलोपाख्यानम्—रुचिरक्षणं शक्रमाया च)

विशुद्धेन सुविनीतेन कर्मणा । एवं गृहस्थ: कर्माणि कुर्वन्‌ धर्मान्न हीयते,जो यज्ञ-यागादि करके देवताओंके ऋणसे, वेदोंका स्वाध्याय करके ऋषियोंके ऋणसे, श्रेष्ठ पुत्रकी उत्पत्ति तथा श्राद्ध करके पितरोंके ऋणसे, दान देकर ब्राह्मणोंक ऋणसे और आतिथ्य सत्कार करके अतिथियोंके ऋणसे मुक्त होता है तथा क्रमशः विशुद्ध और विनययुक्त प्रयत्नसे शास्त्रोक्त कर्मोंका अनुष्ठान करता है, वह गृहस्थ कभी धर्मसे भ्रष्ट नहीं होता

bhīṣma uvāca | viśuddhena suvinītena karmaṇā | evaṃ gṛhasthaḥ karmāṇi kurvan dharmān na hīyate | yo yajña-yāgādibhiḥ kṛtvā devatā-ṛṇāt, vedānāṃ svādhyāyena ṛṣi-ṛṇāt, śreṣṭha-putrasya utpādanena tathā śrāddhena pitṛ-ṛṇāt, dānena brāhmaṇa-ṛṇāt, ātithya-satkāreṇa atithi-ṛṇāt ca mucyate; tathā kramaśaḥ viśuddha-vinaya-yukta-prayatnena śāstroktān karmāṇām anuṣṭhānaṃ karoti—sa gṛhasthaḥ kadācit dharmāt na bhraśyati |

Bhīṣma berkata: “Dengan perbuatan yang suci dan berdisiplin, seorang penghuni rumah (gṛhastha) yang melaksanakan kewajipannya tidak akan menyimpang daripada dharma. Menurut tertibnya, dia terbebas daripada hutang kepada para dewa melalui korban suci dan pemujaan; kepada para resi melalui pengajian Veda (svādhyāya); kepada para leluhur melalui kelahiran seorang putera yang mulia serta upacara śrāddha; kepada para Brāhmaṇa melalui pemberian; dan kepada para tetamu melalui penghormatan dan hospitaliti. Dengan melaksanakan amalan yang diperintahkan śāstra dengan kesucian dan kerendahan hati yang kian bertambah, penghuni rumah demikian tidak pernah tersasar daripada kebenaran.”

विशुद्धेनby/with purified
विशुद्धेन:
Karana
TypeAdjective
Rootविशुद्ध
FormNeuter, Instrumental, Singular
सुविनीतेनby/with well-disciplined (well-trained)
सुविनीतेन:
Karana
TypeAdjective
Rootसुविनीत
FormNeuter, Instrumental, Singular
कर्मणाby action/deed
कर्मणा:
Karana
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Instrumental, Singular
एवंthus/in this manner
एवं:
TypeIndeclinable
Rootएवं
गृहस्थःthe householder
गृहस्थः:
Karta
TypeNoun
Rootगृहस्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
कर्माणिactions/rites
कर्माणि:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Accusative, Plural
कुर्वन्doing/performing
कुर्वन्:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
धर्मात्from dharma/righteousness
धर्मात्:
Apadana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Ablative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
हीयतेdeclines/falls away (is diminished)
हीयते:
TypeVerb
Rootहा
FormLat (Present), Atmanepada, Third, Singular, Passive/mediopassive sense

भीष्म उवाच

B
Bhishma
G
gṛhastha (householder)
D
devatāḥ (gods)
ṛṣayaḥ (seers)
P
pitaraḥ (ancestors)
B
brāhmaṇāḥ (Brahmins)
A
atithayaḥ (guests)
V
Veda
Y
yajña
Ś
śrāddha