Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

ब्राह्मणपूजा-राजधर्मः | Royal Duty of Honoring Learned Brahmins

गत्वा55श्रमपदं रम्यं भरद्वाजस्य धीमत: । जगाम शरणं राजा कृताञज्जलिररिंदम,शत्रुदमन नरेश! बुद्धिमान्‌ भरद्वाजके रमणीय आश्रमपर जाकर राजा दिवोदास हाथ जोड़े हुए वहाँ मुनिकी शरणमें गये

gatvā āśramapadaṁ ramyaṁ bharadvājasya dhīmataḥ | jagāma śaraṇaṁ rājā kṛtāñjalir arindamaḥ ||

Bhīṣma berkata: Setelah tiba di pertapaan yang indah milik Bharadvāja yang bijaksana, sang raja—penunduk musuh—mendekati baginda resi untuk memohon perlindungan, berdiri dengan kedua tangan dirapatkan dalam sembah hormat.

गत्वाhaving gone
गत्वा:
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
आश्रमपदम्the hermitage-abode (hermitage place)
आश्रमपदम्:
Karma
TypeNoun
Rootआश्रमपद (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
रम्यम्beautiful, delightful
रम्यम्:
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
भरद्वाजस्यof Bharadvāja
भरद्वाजस्य:
TypeNoun
Rootभरद्वाज (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
धीमतःof the wise one
धीमतः:
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
जगामwent
जगाम:
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
FormPerfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada
शरणम्refuge, protection
शरणम्:
Karma
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
कृताञ्जलिःwith hands joined (in reverence)
कृताञ्जलिः:
TypeAdjective
Rootकृताञ्जलि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अरिंदमenemy-subduer (O subduer of foes)
अरिंदम:
TypeAdjective
Rootअरिंदम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
B
Bharadvāja
T
the king (rājā, arindamaḥ)
B
Bharadvāja’s āśrama (hermitage)

Educational Q&A

The verse highlights a dharmic model of leadership: worldly power is tempered by humility, and a ruler should seek moral and spiritual guidance from a wise sage, approaching with reverence and surrender (śaraṇa) rather than pride.

A king goes to the beautiful hermitage of the sage Bharadvāja and, with folded hands, seeks his protection/refuge—indicating a request for counsel, support, or resolution under the authority of a respected ṛṣi.