Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

युधिष्ठिरप्रश्नः—विश्वामित्रस्य ब्राह्मणत्वकौतूहलम् | Yudhiṣṭhira’s Inquiry on Viśvāmitra’s Attainment of Brāhmaṇya

त्रिशड्कुर्बन्धुभिमक्त ऐक्ष्वाक: प्रीतिपूर्वकम्‌ । अवाक्‌शिरा दिवं नीतो दक्षिणामाश्रितो दिशम्‌,जिस इक्ष्वाकुवंशी त्रिशंकुको भाई-बन्धुओंने त्याग दिया था और जब वह स्वर्गसे भ्रष्ट होकर दक्षिण दिशामें नीचे सिर किये लटक रहा था, तब विश्वामित्रजीने ही उसे प्रेमपूर्वक स्वर्गलोकमें पहुँचाया था

triśaṅkur bandhubhir mukta aikṣvākaḥ prītipūrvakam | avākśirā divaṃ nīto dakṣiṇām āśrito diśam ||

Yudhiṣṭhira berkata: «Triśaṅku, putera Ikṣvāku, telah dibuang oleh kaum kerabatnya sendiri. Ketika dia terjatuh dari syurga dan tergantung terbalik, menghala ke arah selatan, hanya Viśvāmitra—dengan tekad penuh kasih—yang memulihkannya dan menghantarnya kembali ke alam kayangan.»

त्रिशङ्कुःTrishanku
त्रिशङ्कुः:
Karta
TypeNoun
Rootत्रिशङ्कु
FormMasculine, Nominative, Singular
बन्धुभिःby (his) kinsmen/relatives
बन्धुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootबन्धु
FormMasculine, Instrumental, Plural
मुक्तःreleased/abandoned (forsaken)
मुक्तः:
TypeVerb
Rootमुच्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
ऐक्ष्वाकःthe Ikshvaku-descendant (king)
ऐक्ष्वाकः:
Karta
TypeNoun
Rootऐक्ष्वाक
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रीतिपूर्वकम्affectionately; with love
प्रीतिपूर्वकम्:
TypeIndeclinable
Rootप्रीतिपूर्वक
अवाक्शिराःhaving the head downward
अवाक्शिराः:
TypeAdjective
Rootअवाक्शिरस्
FormMasculine, Nominative, Singular
दिवम्to heaven
दिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिव्
FormFeminine, Accusative, Singular
नीतःled/taken
नीतः:
TypeVerb
Rootनी
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
दक्षिणाम्the southern (direction)
दक्षिणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootदक्षिणा
FormFeminine, Accusative, Singular
आश्रितःhaving resorted to; leaning toward
आश्रितः:
TypeVerb
Rootआ-श्रि
Formक्त (past passive participle; used actively), Masculine, Nominative, Singular
दिशम्direction
दिशम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Accusative, Singular

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
T
Triśaṅku
I
Ikṣvāku dynasty
V
Viśvāmitra
S
Svarga (heaven)
D
Dakṣiṇa-diś (southern quarter)