Previous Verse
Next Verse

Shloka 71

Aṣṭāvakra’s Visit to Kubera: Hospitality, Temptation, and the Ethics of Restraint (अष्टावक्र-वैश्रवणोपाख्यानम्)

विष्णुरुवाच आदित्यचन्द्रावनिलानलौ च द्यौर्भूमिरापो वसवो<थ विश्वे । धातार्यमा शुक्रबृूहस्पती च रुद्रा: ससाध्या वरुणो5थगोप:

viṣṇur uvāca ādityacandrāv anilānalau ca dyaur bhūmir āpo vasavo 'tha viśve | dhātāryamā śukrabṛhaspatī ca rudrāḥ sasādhyā varuṇo 'tha gopaḥ ||

Viṣṇu berkata: “Matahari dan Bulan; Angin dan Api; Langit dan Bumi; segala Perairan; para Vasu dan Viśvedeva; Dhātṛ dan Aryaman; Śukra dan Bṛhaspati; para Rudra bersama para Sādhya; dan Varuṇa—ketahuilah bahawa segala kuasa ilahi ini adalah penzahiran yang timbul daripada Mahādeva.”

विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
आदित्यthe Sun (Aditya)
आदित्य:
Karta
TypeNoun
Rootआदित्य
FormMasculine, Nominative, Singular
चन्द्रौand the Moon (two: Sun and Moon as a pair)
चन्द्रौ:
Karta
TypeNoun
Rootचन्द्र
FormMasculine, Nominative, Dual
अनिलwind
अनिल:
Karta
TypeNoun
Rootअनिल
FormMasculine, Nominative, Singular
अनलौand fire (as a pair with wind)
अनलौ:
Karta
TypeNoun
Rootअनल
FormMasculine, Nominative, Dual
and
:
TypeIndeclinable
Root
द्यौःheaven/sky
द्यौः:
Karta
TypeNoun
Rootद्यौ
FormFeminine, Nominative, Singular
भूमिःearth
भूमिः:
Karta
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Nominative, Singular
आपःwaters
आपः:
Karta
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Nominative, Plural
वसवःthe Vasus
वसवः:
Karta
TypeNoun
Rootवसु
FormMasculine, Nominative, Plural
अथand then/also
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
विश्वेthe Vishvedevas (All-gods)
विश्वे:
Karta
TypeNoun
Rootविश्व
FormMasculine, Nominative, Plural
धाताDhata (a deity)
धाता:
Karta
TypeNoun
Rootधातृ
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्यमाAryaman (a deity)
अर्यमा:
Karta
TypeNoun
Rootअर्यमा
FormMasculine, Nominative, Singular
शुक्रShukra (Venus / deity)
शुक्र:
Karta
TypeNoun
Rootशुक्र
FormMasculine, Nominative, Singular
बृहस्पतिःBrihaspati
बृहस्पतिः:
Karta
TypeNoun
Rootबृहस्पति
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
रुद्राःthe Rudras
रुद्राः:
Karta
TypeNoun
Rootरुद्र
FormMasculine, Nominative, Plural
ससाध्याःtogether with the Sadhyas
ससाध्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootस-साध्य
FormMasculine, Nominative, Plural
वरुणःVaruna
वरुणः:
Karta
TypeNoun
Rootवरुण
FormMasculine, Nominative, Singular
अथand also
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
गोपःprotector/guardian (epithet; possibly of Brahma/Indra in some recensions)
गोपः:
Karta
TypeNoun
Rootगोप
FormMasculine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Viṣṇu
Ā
Āditya (Sun)
C
Candra (Moon)
A
Anila (Wind/Vāyu)
A
Anala (Fire/Agni)
D
Dyauḥ (Heaven)
B
Bhūmi (Earth)
Ā
Āpaḥ (Waters)
V
Vasus
V
Viśvedevas
D
Dhātṛ
A
Aryaman
Ś
Śukra (Uśanas)
B
Bṛhaspati
R
Rudras
S
Sādhyas
V
Varuṇa
G
Gopa (Protector—epithet)

Educational Q&A

The many deities and cosmic forces (sun, moon, wind, fire, etc.) are to be understood as arising from a single supreme source—Mahādeva—so devotion should move from fragmentation to unity, cultivating humility and reverence for the one reality behind diverse divine functions.

In Anuśāsana Parva’s discourse praising Śiva, a speaker-tag attributes the statement to Viṣṇu, who enumerates major gods and cosmic principles and declares them to be manifestations originating from Mahādeva, reinforcing Śiva’s overarching status within the teaching context.